poniedziałek, 13 kwietnia 2015

Lekcja Łukasza Jakóbiaka, czyli dotarcie przede wszystkim

Łukasz Jakóbiak, autor wywiadów „20m2“ swoim materiałem z prezydentem Bronisławem Komorowskim sprawił, że świat starych mediów kolejny raz mocno zderzył się ze światem videoblogerów. Na chwilę uświadomił wielu dziennikarzom, że poza redakcjami pojawiły się skuteczne (reklamowo) inicjatywy.

Pomijając inne aspekty całej historii (autor formatu na YT proponował wywiady innym kandydatom czy jednak nie proponował?) warto zwrócić uwagę na dwie kwestie. Odniosłem wrażenie, że zaskoczeniem dla wielu obserwatorów było to, że jest ktoś taki jak Łukasz oraz, że jego programy mają tak wysoką oglądalność. Na naszych oczach „stare media“ spotkały się z nowymi mediami. Setki tysięcy odsłon, a niektóre odcinki nawet ponad milion dowodzą, że YouTube jest już kanałem z olbrzymim zasięgiem. Trzeba mieć tylko pomysł i umiejętnie go wykorzystać dla budowy własnego przekazu, do promocji formatu. O tym, że nie jest to takie proste przekonał się m.in. Szymon Majewski, któregoprofil YT śledzi 111 tys. (Jakóbiak – ponad 266 tys.). Dziś, po kilkudziesięciu godzinach od publikacji tylko w sieci odcinek z Bronisławem Komorowskim obejrzało ponad 117 tysięcy internautów!

Po drugie największym wygranym tej historii nie jest bynajmniej sztab Komorowskiego czy on sam, a autor ciekawego formatu video. Doczekaliśmy czasów gdy kampania wyborcza rozgrywa się na blogach, portalach z memami i YouTube. I m.in. dlatego trudno się dziennikarzom tradycyjnych mediów pogodzić z myślą, że media i zasięg nie są już przypisane do telewizji, prasy czy radia. Oburzenie wielu mogą budzić wysokie wynagrodzenia o jakich mowa gdy ktoś pisze o polskich szafiarkach. Tylko czy z równym zapałem przytaczane są zasięgi jakie one osiągają? Np. Jessicę Mercedes Kirschner na Instagramie śledzi 229 tys. internautów! Każda jej stylizacja tak licznie oglądana warta jest wiele, to żywy „słup“ reklamowy z atrakcyjną grupą docelową. Podobnie autor programu 20m2. Jakóbiak umiejętnie  wykorzystuje popularność prowadząc wykłady motywacyjne. Pod koniec kwietnia weźmie udział w dużym mitingu na stadionie w Poznaniu, obok słynnego Nicka Vujicica.

Subskrybenci programu AbstrachujeTV to ponad 1 mln 640 tys. użytkowników YT. Kto z dziennikarzy, może pomijając gwiazdy posiadające własne programy telewizyjne (Lis, Olejnik, Wojewódzki), może pochwalić się takim dotarciem? Krytykowani za rozrywkowe pomysły, "ulotność" treści wszelkiej maści popularni blogerzy, videoblogerzy i gwiazdy Instagramu wiedzą coś o nowych mediach co nadal z trudem przebija się do świadomości wielu dziennikarzy.

Nowe media są trzeba tylko z nich korzystać i systematycznie budować własny zasięg. Taki ma już Jarosław Kuźniar, czyli ponad 222 tys. followersów na Twitter. Dziś kluczowe słowo w mediach to bowiem DOTARCIE. A, że ktoś nie znał do tej pory Łukasz Jakóbiaka lub innych gwiazd nowych mediów – to nie wstyd. Lepiej jednak, by dalej było to spotkanie dwóch światów niż zacięta wojna, zwalczanie. Bo „oni“ mają za sobą publikę, niemal namacalnie policzalną. Może warto się od nich czegoś nauczyć?

sobota, 4 kwietnia 2015

Skuteczna internetowa ofensywa wydawców prasy

Ostatnie wyniki PBI/Megapanelu ze stycznia 2015 stały się inspiracją do wpisu mającego zaprzeczyć powszechnej jeszcze ciągle opinii, że wydawcy nie radzą sobie w internecie. Nadal można usłyszeć opinie fachowców (i pseudofachowców), że prasa skazana jest na powolną śmierć, a postępowanie wydawców w świecie cyfrowym - łagodnie mówiąc - jest bojaźliwe, mało skuteczne a decyzje nie przystają do potrzeb internautów.

Te krytyczne głosy coraz bardziej mnie drażnią bo są oderwane od faktów. Przyjrzałem się zestawieniu 20. największych podmiotów w polskim internecie ze stycznia 2015 r. Aż 5 podmiotów to gracze światowi: Google, Facebook, YouTube, MSN i Wikipedia. Ale aż 7 to spółki należące do wydawców prasowych, część z nich doszła do tego miejsca rozwijając się generycznie przez ostatnich kilka lat, inne po prostu kupując internetowe podmioty. A zatem na miejscu 5. Onet to dziś własność spółki Ringier Axel Springer Polska, 7. Interia od kilku lat należy do Bauera, 8. Agora, czyli Gazeta.pl, 10. Polska Presse Group, czyli połączone zasięgi dawnej Polskapresse i Mediów Regionalnych, 12. To ZPR Media czyli Murator i Se.pl, 17. Edipresse a 18. Grupa Gazetaprawna.pl, czyli połączony zasięg Infor Biznesu i Infor.pl.


Postęp jaki jest udziałem wydawców najlepiej widać gdy porównamy pierwszą 20. z tego roku i sięgniemy do statystyk sprzed 10 lat. W styczniu 2005 roku pierwsza 20. wyglądała zupełnie inaczej – patrz screen. Wśród największych podmiotów na 9. miejscu był jedyny wydawca Agora, czyli grupa Gazeta.pl z zasięgiem 32,7 % (teraz 53,6 %). Interię Bauer kupił dopiero 1,5 roku później, czyli pod koniec 2007 r. Za to znajdujemy w pierwszej 20. zestawieniu Gadu Gadu, Wapster.pl, Idg.pl i Gery.pl. Obserwując kolejne lata łatwo zauważyć, że po wielu spółkach internetowych i ich mocarstwowych zamiarach pozostało jedynie wspomnienie. Gdzie dziś jest Pino.pl w 01.2007 r. zajmujące 12 miejsce i mające zasięg 25,2 %, a w 01.2008 miejsce 16. i zasięg 20,34 %? Gdzie jest dziś z Fotka.pl – 01.2009 zasięg 22,04 %, albo z PF.pl i Pkt.pl odpowiednio 14. – 20,64 % i 15. – 20,50 % w styczniu 2009 roku.

Oddzielnie warto oceniać pozycję i miejsce trzech najstarszych i największych portali. Gdzie byłyby gdyby nie proces fuzji i przejęć w ostatnich miesiącach. Niegdyś byli inni duzi gracze notowani w pierwszej dwudziestce, jak Money.pl jest dziś częścią Wp.pl a ta wcześniej połączyła się swój zasięg z o2.pl, z kolei słabnąca NK „rozpłynęła się“ przecież w grupie Onet-RASP. Onet-RASP bez serwisów i ich zasięgów jakie zbudował przez kilka lat wydawca prasy (Fakt, Newsweek, Przegląd Sportowy) też nie byłby dziś graczem z ponad 70 % zasięgiem. Porównajmy także zasięg samych portali (bez zaagregowanych innych domen) i największego dziś serwisu gazety w Polsce, czyli Fakt.pl. Otóż Onet i Wp mają tylko ok. 28 - 29 % zasięgu, Fakt.pl już 19,44 % – dane za grudzień 2014 roku. Co będzie za rok albo dwa?

Jeszcze ciekawiej rzecz wygląda, gdy przyjrzeć się tylko kategorii Informacje i Publicystyka - screen. Jest ona dziś całkowicie zdominowana przez podmioty posiadające dużo treści. Wystarczyło kilka lat, by na czele były grupy i serwisy z zapleczem wydawniczym, telewizyjnym czy radiowym; nie dziwi także pozycja Natemat.pl – obojętnie jak oceniać serwis to przecież także twórca treści. Owszem ciągle wysoko są Wp, Interia, ale wiadomo, że Onet-RASP nie byłby liderem bez serwisów gazetowych. Wspomniany Fakt.pl jeszcze kilka lat temu w zasadzie nie istniał w sieci. Podobnie jak SE.pl – należący do ZPR Media. Na 2. miejscu jest dziś Polska Presse Group z zasięgiem 36,2 %, która jeszcze grudniu 2006 roku była reprezentowana w tej kategorii oddzielnie przez Naszemiasto.pl – 7,68 % i Wiadomosci24.pl – 2,91 % (miałem przyjemność zakładać i prowadzić ten ostatni serwis i dość szybko udało się mu zająć nawet 11 miejsce w tej kategorii z zasięgiem prawie 5 %). W owym czasie praktycznie nie istniały serwisy dzienników regionalnych Polskapresse, jak i Mediów Regionalnych, czyli dzisiejszych liderów zasięgu internetowego w niemal wszystkich województwach. Jako wieloletni pracownik Polskapresse i jego pionu internetowego mam prawo nawet twierdzić, że ogólnopolski projekt gazety Polska The Times opóźnił tylko szybką ekspansję w sieci wydawcy o jakieś dwa lata. Ale zostawmy to na ine dywagacje – dziś pierwsza 20. tej kategorii to przede wszystkim serwisy i grupy bazujące na własnym a nie agregowanym contencie.

Model prezentowany niegdyś przez Onet, Wp i Interię bowiem powoli staje się mało skuteczny. Aż chce się postawić tezę, że czas typowych portali agregujących treść kończy się. A dziś i Onet, i Wp wyraźnie podkreślają, że tworzą dużo własnej treści. Dowodzić tego ma projekt Autorzy w Onecie, czy silny nacisk na produkcję wideo w Wp. Nie dziwi, że ta grupa aktywnie pracuje nad przekonaniem rynku, że wchodząc na giełdę nie będzie wydmuszką oferującą tylko agregowane zewsząd treści (dobry ruch z Money.pl).

Zostawmy z boku same liczby. One tylko miały pokazać, że opinie o zapóźnieniu wydawców prasowych w internecie trzeba koniecznie i całkowicie zweryfikować. Wrażenie i opinie fachowców od „pure internetu“ pewnie się szybko nie zmienią bo wydawcy mają złą wiadomość dla internautów – kończy się epoka darmowej treści. Jeszcze trwa wzajemne przyglądanie się sobie, jeszcze panuje złudzenie, że wszystko będzie w sieci za damo, a paywalle zmniejszą oglądalność i internauci wybiorą darmowe zamienniki. Podtrzymuje to złudzenie także rosnąca rola Facebooka i Twittera, które dla wielu internautów stały się nową bramką do sieci. Już nie tylko Google, a kanały social mediowe są codzienną prasówką internautów. Wydawcy muszą być tam gdzie ich potencjalni odbiorcy stąd i ich aktywność tutaj, zobaczymy zresztą jak skończy się ta koegzystencja.

Pamiętajmy: tworzenie dobrej treści kosztuje. A model odsłonowy, czyli darmowa, agregowana treść to przede wszystkim wymuszanie kolejnych klików/odsłon. Powierzchni dla reklamodawców przybywa i będzie ona coraz tańsza. Ktoś kto szuka zasięgu kupuje odsłony bez kłopotu, wydając coraz mniej, a sam proces przeprowadzając coraz bardziej automatycznie.

Czy to będą paywalle, czy inne systemy nie wiem, ale jestem przekonany, że tak jak wydawcy nauczyli się już budować zasięg, tworzyć treść bezpłatną, dostępną tu i teraz będą coraz odważniej sięgać do kieszeni internautów. Agregujące treść portale są i będą za darmo, bo bezpłatna treść uzależnia internautów jak narkotyk. Stąd zasięgi nie będą jeszcze długo spadać, pytanie tylko - ważne dla reklamodawców - jaka jest jakość tego ruchu i samych internautów? Bo dość jasne jest, że kto będzie chciał informacji sprawdzonej, dobrej analizy, wywiadu, czy reportażu, opakowanej atrakcyjnie wizualnie infografiki musi się liczyć się z tym, że coraz częściej będzie musiał za nią płacić. Albo będzie skazany na medialną papkę niskiej jakości. To właściwie dość symboliczna gra słów. To pochodna od skrótu PAP - Polskiej Agencji Prasowej dostarczającej newsy do niemal każdego liczącego się gracza internetowego na rynku oraz od słowa oznaczającego przetrawioną, zaagregowaną papkę prostej, banalnej treści, która łatwo wchodzi do tępych głów.

W kilka lat wydawcy prasy z chłopca do bicia zmienili się w graczy dyktujących warunki w sieci. Ostatnio wydawca Puls Biznesu kupił Bankiera, czyli gracza internetowego. Nie odwrotnie. A to pewnie nie koniec tego typu posunięć wydawców...


***

W tekście używam danych m.in. ze strony http://panel.pbi.org.pl/megapanel.php wyrażonych w procentowym zasięgu a nie bezwzględnym - liczbowym. Internautów stale przybywa i rozsądnym kryterium porównawczym na przestrzeni 10 lat są dane zasięgowe. 

niedziela, 22 lutego 2015

Obama grozi palcem UE, a Google chce płacić Twitterowi


6 dni temu amerykański prezydent Barack Obama klarownie stwierdził: - Światowa sieć www należy do nas. To nasze firmy go stworzyły, rozwinęły i udoskonaliły. Mówił o tym w wywiadzie dla serwisu technologicznego Re/code. Skrytykował tym samym legislatorów z Komisji Europejskiej za tworzenie prawa, które ma powstrzymać ekspansję Google.

Słowa Baracka Obamy oczywiście spotkały się z reakcją europejskich polityków. – Być może prezydent Obama o tym zapomniał lub nie jest świadomy faktu, że autorami skarg w antymonopolowej sprawie Google są również firmy amerykańskie. Niektóre z nich, tak jak Yelp, mówią o tym otwarcie. Inne obawiają się zemsty – podkreślił europoseł Ramon Tremosa w wywiadzie dla Financial Times.

Wojna między amerykańskim gigantem Google, któremu urzędnicy KE zarzucają monopilizowanie rynku wyszukiwarek, przeniosła się już na polityczne salony. Koncern z Mountain View nie może pogodzić się z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie tzw. prawa do bycia zapomnianym w internecie.

Ta polityczna gra toczy się gdzieś w tle negocjacji między USA i Europą nad umową TIIP, czyli Transatlantyckiego Partnerstwa w dziedzinie Handlu i Inwestycji. Protesty przeciwko umowie ACTA były dość proste do zrozumienia – szczególnie ostro wybuchły w Polsce, gdzie internauci zgodnie uznali, że jej ewentualne wdrożenie odbierze im dostęp do bezpłatnej treści. TIIP to oficjalnie umowa handlowa budowana z myślą o małych i średnich firmach po obu stronach Atlantyku. Ma ona znieść bariery regulacyjne a obniżenie ceł ma otworzyć przed nimi nowe rynki zbytu.

- TTIP jest faktycznie poważnym zagrożeniem dla demokracji. Wynika to po pierwsze z planowane harmonizacji norm i standardów obowiązujących w UE i USA, a w praktyce równania ich do niższego poziomu, czyli do poziomu amerykańskiego. Oznacza to podporządkowanie procesowi deregulacji i prywatyzacji niemal wszystkich ważnych obszarów życia społecznego. Po drugie, planowane objęcie umową TTIP także mechanizmu rozstrzygania sporów między państwami a inwestorami (ISDS) może prowadzić do niemal całkowitego ubezwłasnowolnienia demokratycznych instytucji, w tym rządów i parlamentów – przestrzegała prof. Leokadia Oręziak w wywiadzie z Lidią Raś dla Gazetyprawnej.pl.

Wspomniany przez prof. Oręziak mechanizm ISDS może pomóc bronić swych interesów koncernom takim jak Facebook czy Google w sporach z poszczególnymi państwami. Firmy te, z politycznym wsparciem prezydenta USA, mają wielką szansę przeforsować swoje cele biznesowe wobec pojedyńczych krajów a nawet wielkiej UE.

Także ciekawie brzmią ostatnie zapowiedzi Google w sprawie współpracy z Twitterem. I one, przynajmniej na razie, nie wzbudziły zbyt wielkiego zainteresowania. A koncern z Mountain View zapowiedział, że za kilka miesięcy będzie indeksował w czasie rzeczywistym twetty w swoich wynikach wyszukiwania. Co więcej będzie Twitterowi za to płacił. Najprawdopodobniej zawarta zostanie umowa licencyjna, na mocy której Google zapłaci za dostęp do tych danych. Jakoś za to samo wydawcom na całym świecie Google płacić na razie nie chce. Jeśli dojdzie do takich rozliczeń wydawcy będą mogli tylko biernie przygladać się jak Twitter otrzyma pieniądze od Google m.in. za umieszczone tam twetty z linkami kierującymi do ich stron internetowych.

Na zdjęciu komunikat jaki wyświetla się internautom w Hiszpanii. Po wprowadzeniu prawa pozwalającego wydawcom pobieranie opłat za indeksowanie odnośników do ich stron Google oświadczył, że nie opłaca mu się utrzymywanie tej wersji językowej i - przynajmniej na razie - usługę wyłączył.
Ciekaw jestem teraz opinii internetowych "mądrali", którzy kilkanaście miesięcy temu dziwili się czemu Google ma płacić wydawcom za indeksowanie linków w Google News. Może ruch z Twitterem to dlatego, że Google nadal chce kupić Twittera. Oferował za niego na początku 2010 r. 2,5 mld, a pod koniec tego samego roku już 4 mld dolarów. Do transakcji nie doszło. Może bliższy związek obu firm coś oznacza?

poniedziałek, 5 stycznia 2015

Internet 2015? Dojrzały kanał, zaostrzająca się rywalizacja. Rosnąca rola wydawców i e-commerce


Pod koniec 2014 roku podsumowywałem miniony rok
i prognozowałem dla Wirtualnemedia.pl i Prasa.info.

Wypowiedź dla Prasa.info: Internet w Polsce stał się bardzo dojrzałym medium, ale skutecznych modeli biznesowych nie ma w nim aż tak wielu. To dlatego uważam, że 2015 r. będzie kolejnym okresem eksperymentów i to prowadzonych odważnie, często przez nowych graczy. Do takich, w tym kanale, wciąż będzie można zaliczyć u nas wydawców z działalnością prasową czy wielkich dystrybutorów FMCG.

Nowi gracze w natarciu

Będzie to kolejny rok poszukiwania skutecznych modeli biznesowych z rosnącą wszelkiego rodzaju prenumerat, abonamentów, subskrypcji a nie prostym "oglądaniu reklam". Za etap edukacji internautów w tym zakresie uznać trzeba będzie kolejne serwisy z ofertą VOD, powstające jeszcze przed spodziewanym w 2015 r. wejściem do Polski Netflixa. Skoro na wyspach brytyjskich Tesco może być właścicielem serwisu VOD (Blinkbox) to czemu i u nas wielkie sieci handlowe (Biedronka, Tesco, czy Lidl) nie mogą stworzyć własnych kanałów czy kupić udziały w już istniejącym biznesie? Podtrzymuje swoją prognozę we wpisie na blogu z marca tego - niepostrzeżenie utworzą się u nas „dwa internety”: darmowy – popularny i niskiej jakości, jakościowy – płatny. W 2015 r. poszerzy się grono właścicieli serwisów szukając równowagi po stronie koszów i przychodów, którzy łaskawszym okiem spoglądać będą na inny niż odsłonowo-reklamowy model biznesowy.

Dojrzały mobile

Szumnie odtrąbiony już wielokrotnie „rok mobile“ mamy chyba za sobą. Mobile przejdzie w fazę dojrzałą, kto ma zrobić wersję serwisu w RWD ten będzie to robił, ale przyszedł już czas walki o lepszą ofertę, dobrze dopasowany kontent do layoutu i odwrotnie. Użytkownicy smartfonów masowo już korzystają w internetu w komórkach i coraz częściej zaczną wybierać  najlepiej dostosowane do tej wielkości ekranu witryny. Skończy się czas byle jakich wersji mobilnych, a kto się nie dostosuje poniesie straty. Jeszcze ważniejsze okażą się nowe formaty reklamowe, tu spodziewam się roku odważnych eksperymentów.

Video

Mobilny streaming video to chyba przyszłość konsumpcji tego typu treści. W 2015 r. gdy mowa o mobilnym video walka rozegra się między graczami posiadającymi kontent video (telewizje), a podmiotami posiadającymi zasięg  mobilny(portale, operatorzy komórkowi). Już kilka lat temu w Korei Południowej widziałem na ulicy młodych ludzi oglądających w komórce seriale video. Tak jak i mobile, tak i i video będzie u nas adresowane głównie do nowej generacji konsumentów – pokolenia przyzwyczajonego do konsumpcji treści wizualnych w dowolnym czasie i miejscu.

Fuzje i połączenia, kupowanie startupów

Netflix, Amazon – owszem o tym się mówi i pewnie się zadzieje. Ale firmy polskie, od dawna obecne na rynku, szukać będą synergii, będą też łączyć siły, by osiągać cele biznesowe. Dojdzie do przejęć. Dojrzały już rynek startupów, po trudnych ostatnich 3, 4 latach, stanie się dla wielu dużych firm atrakcyjnym sposobem zdobywania przewagi konkurencyjnej. A jeszcze klasyczne firmy retailowe wejdą mocniej w e-commerce. Słowem może być gorąco. Reklama w internecie rośnie szybciej niż w innych mediach – będziemy świadkami zaostrzającej się konkurencji w wymienionych segmentach rynku internetowego.

Dziennikarstwo

Najważniejszą wartością dla wydawcy będą dziennikarze, a zwłaszcza ich umiejętności, reputacja i renoma oraz zaufanie internautów do brandu. Dziennikarze w świecie online świadczą usługi i tak naprawdę nie zajmują się informowaniem odbiorców o tym co się zdarzyło, ale raczej wyjaśnianiem świata, interpretowaniem zdarzeń. O tym, że coś się stało internauci zwykle wiedzą - za sprawą Twittera, FB, czy agregatora treści. Rośnie znaczenie i umiejętność segregowania treści, analizowania, wyjaśniania, usystematyzowanie wiedzy o zdarzeniu. W świecie nadprodukcji informacji dobry, komentarz, wyjaśnienie i potwierdzenie faktów z wypowiedziami świadków czy ekspertów to jest coś za co w 2015 r. internauta chętniej - niż za newsy - zapłaci.

I fragmenty dla Wirtualne Media

Wydarzenie roku

Walka na śmierć i życie Onetu i WP o miano lidera polskiego internetu. Oba portale intensywnie powiększają bazę serwisów i podmiotów zależnych, by występować w roli lidera rynku wobec reklamodawców. Bo wielu uważa, iż lider zawsze otrzymuje dodatkową premię od rynku zabierając najdroższe kampanie. Czyżby? Ostatni ruch Onetu, czyli przejęcie NK (dawniej Nasza-Klasa) oraz kupno przez WP grupy Money.pl pokazuje, że wciąż nie zadano w tym pojedynku decydującego ciosu. A zatem w 2015 czekają nas chyba kolejne zaskakujące fuzje i przejęcia. Kto następny?

Sukces roku

Udany rebranding serwisu Tablica w OLX. Witryna już po kilku miesiącach funkcjonowania pod nową nazwą osiągnęła podobną popularność jak przed rebrandingiem. To był bardzo ryzykowny ruch wobec serwisu, który szybko zadomowił się w pamięci internautów (m.in. dzięki udanej kampanii telewizyjnej), spektakularnie zdobył wielki zasięg i ugruntował swoją obecność w kategorii bezpłatnych ogłoszeń. Co więcej już teraz jako OLX narzuca nowe standardy wprowadzając opłaty za niektóre ogłoszenia.

Porażka roku

„Uśmiercenie” przez Fakt.pl generała Wojciecha Jaruzelskiego. Absurdalny wyścig niektórych serwisów w pozycjonowaniu się na popularne frazy, czyli działaniach SEO-redakcyjnych (pisanie tekstów pod potencjalne zainteresowanie internautów), skończył się spektakularną wpadką Fakt.pl polegającą na publikacji niesprawdzonej informacji. Opublikowano przygotowany wcześniej materiał, zresztą tuż po tym gdy zaufano doniesieniom współpracujących z prasowym tytułem paparazzich. Część serwisów też zaliczyła wpadkę, zbyt szybko publikując przygotowane od dawna teksty. Kolejny dowód na to, że gdy się chce dbać o markę to w internecie obowiązują takie same zasady dziennikarskie jak i w innych kanałach - sprawdza się newsy!

Człowiek roku

Sylwester Wardęga. Słynny klip tego youtubera zdobył globalną popularność, dzięki czemu w trzy dni zanotował ponad 53 mln, a potem szybko przekroczył 100 mln. Wciąż robi wrażenie nie tylko skala popularności czy sama rozrywkowa treść, ale fakt, że Wardęga zdobył widzów poza Polską ("pomaga mu w tym" zrozumiały język wideo). A na internetowych społecznościach także fakt, że Wardęga ze swojej twórczości publikowanej na YouTubie mógł uczynić stałe źródło utrzymania. Wzbudził tym pewnie zazdrość wielu blogerów i vlogerów, jednocześnie dopingując ich do intensywniejszej pracy.

Trend roku

Koncern Google systematycznie stający się wrogiem publicznym numer 1 w Europie. A to przeforsowano prawo do bycia zapomnianym w wyszukiwarce, a to przyspieszyły prace w Parlamencie Europejskim zmierzające do zmniejszenia monopolistycznej pozycji Google, a to umacniał się wspólny front wydawców w różnych krajach (m.in. spór wydawców w Niemczech o obecność ich linków w wynikach wyszukiwania) - to tylko przejawy rosnącego trendu. W Polsce amerykańska wyszukiwarka ma wyjątkowo silną pozycję, a wiele podmiotów internetowych z różnych branż jest od niej wręcz uzależnionych. Dlatego niektórzy (np. Grupa Nokaut) już boleśnie przekonują się o tym, że Google to już nie tylko wyszukiwarka, ale dziesiątki własnych produktów, agresywnie w niej promowanych.

wtorek, 11 listopada 2014

Megapanel PBI czy Google Analytics? Dlaczego warto stawiać nie tylko na amerykańskie giganty

Kilka dni temu na Facebooku pojawił się pewien wpis na profilu założyciela Spidersweb.pl – Przemka Pająka. Dotyczył Megapanelu PBI. Autor kwestionował jego wiarygodność jako wiarygodnego narzędzia mierzącego ruch na serwisie, a jednocześnie podkreślał obiektywizm Google. Cyt. - Na pewno Google jest bardziej obiektywny niż Megapanel, bo stosuje tą samą metodologię dla wszystkich - komentował swój wpis Przemysław Pająk.

Zainspirowało mnie to i postanowiłem pogrzebać w pamięci, książkach, by zakwestionować tok myślenia, że amerykański i bezpłatny produkt zawsze - zwłaszcza w długoletniej perspektywie - jest dla nas lepszy. No i niejako przy okazji opisuję historię polskiego internetu, która mógłby, gdyby nie kilka okoliczności, wyglądać inaczej. Także w obszarze wyszukiwarek.

W 1997 roku w internecie nie istniała jeszcze wyszukiwarka Google, ale od 3 lat istniała wyszukiwarka Infoseek (link przekierowuje do stron koncernu Walta Disneya). Google Inc. została założona właściwie w 1998 r. przez dwóch doktorantów Uniwersytetu Standforda Amerykanina Larry’ego Page’a i Rosjanina Siergieja Brina. Opracowali nowatorską wówczas metodę analizy powiązań hipertekstowych - algorytm Backub przemianowany później na Page Rank, którą wykorzystali w prototypie obecnej znanej wyszukiwarki. To w 1997 r., czyli 17 lat temu na serwerach Interdyscyplinarnym Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego uruchomiono polską wersję wyszukiwarki Infoseek. Jeżeli ktoś wtedy chciał coś znaleźć w polskim internecie często wykorzystywał do tego tej wyszukiwarki (inne to www.altavista.pl, www.hotbot.com)

Google przetrwał bańkę internetową, Infoseek - nie

Google przetrwał bańkę internetową na przełomie tysiącleci, niestety wyszukiwarka Infoseek nie. W 2000 r. polska wersja wyszukiwarki Infoseek wraz z bazą została odkupiona od Infoseek Co. przez firmę IVP, by później wejść w skład portalu Arena.pl (kto jeszcze pamięta ten projekt?). Po dość krótkiej działalności Areny zakończonej spektakularnym bankructwem wyszukiwarka zniknęła z naszego rynku. A później i światowego. Do dziś istnieje jednak polska wersja strony, a nawet działa część przekierowań.

Już w sierpniu 2008 r. Google na rynku amerykańskim obejmował ok. 63 % rynku wyszukiwarek, a Yahoo odpowiadał za ok. 20 %. Wydawcy amerykańscy w drugiej połowie pierwszego dziesięciolecia tego wieku uznawali, że ruch w serwisach pochodzący z Google na poziomie 30 - 50 % nie jest niczym zaskakującym i niebezpiecznym. Polskie strony - może tylko z wyjątkiem portali, które zbudowały swój zasięg kilka lat temu - mają dziś wskaźniki nie odbiegające od tych danych. Twierdziłbym nawet, że wiele polskich serwisów jest jeszcze bardziej uzależnionych od ruchu z Google. Tymczasem wielu fachowców uważa, że „zdrowa“ struktura ruchu to 1/3 z wyszukiwarek, 1/3 z odwiedzin bezpośrednich, a 1/3 z referrali, czyli linków w tym z social media. I do tego wszyscy starają się dążyć.

Nie jest tajemnicą, że Google w indeksowaniu treści i odpowiadaniu na zapytania internautów bierze pod uwagę około 200 czynników wpływających na takie a nie inne miejsce w wynikach. Szerzej pisze o tym na blogach wielu specjalistów od SEO.

Tajemnice indeksacji robotów Google

Wielu producentów treści (pozostańmy przy określeniu – wydawcy) nie może przeboleć tego, że Google zarabia na treściach przez nich wytworzonych wyświetlając reklamy. Firma z Monutain View nie dzieli się tymi przychodami. Co ciekawe na YouTube, należącym także do Google, program partnerski pozwala twórcom zarabiać na reklamach. W licznych polemikach na temat tego jak Google działa w obszarze indeksowanych tekstów i zdjęć, czy robi to uczciwie pojawia się i argument, że tylko wydawanie coraz większych kwot na googlowskie AdWords pozwala zachować dobrą widoczność dla jego robotów. Dowodem mają być kłopoty wielu serwisów po każdorazowej aktualizacji mechanizmów Google typu Panda. Tajemnicą poliszynela jest szybkość indeksacji i widoczności zasobów, bo... nie jest wyłącznie zależna o działań SEO, ale właśnie od wydatków na AdWords. Dla właścicieli serwisów to trudne do zaakceptowania, że im więcej wydają na AdWords tym są lepiej „widziani przez Google“. Nie dość, że Google zarabia na treściach to jeszcze każe sobie płacić za to, by być lepiej widocznym. Dla wyszukiwarki perfekcyjny model biznesowy, niestety zabójczy dla podmiotów tworzących treść gdyż to one ponoszą koszty jej wytworzenia, a argumenty o ruchu pozyskiwanym od giganta stają się coraz mniej wiarygodne.

Wydawcy powszechnie próbują uregulować stosunki z amerykańską wyszukiwarką. Z różnym, na razie najczęściej marnym, skutkiem. W Niemczech uregulowaniu stosunków Google’a z wydawcami miały pomóc tzw. pomocnicze prawa autorskie. Przeforsowano projekt ustawy, która dał niemieckim wydawcom prasy "wyłączne prawo do udostępniania w internecie treści w celach komercyjnych". Stowarzyszenie skupiające wydawców (około 200 podmiotów) o nazwie VG Media pozwało giganta z Mountain View i zobowiązało do odprowadzania opłat licencyjnych za wykorzystanie fragmentów tekstów dłuższych niż "pojedyncze słowa lub krótkie fragmenty". W reakcji na to amerykańska firma ogłosiła, że zmniejszy widoczność treści od wydawców i zaprzestała wyświetlania w wynikach fragmentów tekstów takich serwisów jak Bild.de czy Bunte.de. Wynik był z góry przesądzony. Po usunięciu z wyników wyszukiwania linków do wydawców ruch spadł im co najmniej o 40 %. A co za tym idzie i przychody.

To dlatego Ringier Axel Springer chce ponownie współpracować z Google. Mathias Doepfner prezes Ringier Axel Springer jest nawet zdania, że ten przypadek jest tylko dowodem na to, że wyszukiwarka przestała być tylko wyszukiwarką i dyskryminuje wydawców, a także dopuszcza się nadużyć. Wydawcy szukają jeszcze ratunku w strukturach UE. - Google musi płacić autorom z krajów Unii Europejskiej za wykorzystywanie ich własności intelektualnych - uważa Guenther Oettinger, unijny komisarz do spraw gospodarki cyfrowej i społeczeństwa. I zapowiedział ostatnio przeforsowanie zmiany unijnego prawa, która ma to umożliwić.

Ile zarabia Google w Polsce? Czy płaci podatki?

Spójrzmy w dane ADEX - cykliczne badanie służące do mierzenia wydatków na reklamę internetową. Projekt od 7 lat realizuje IAB Polska wspólnie z PwC, a jego wyniki stały się standardem rynkowym. Są też bazą dla analiz dotyczących wydatków reklamowych w polskiej sieci. Ostatni dokument dostępny na stronie IAB Polska obejmuje pierwszą połowę 2014 r. W pierwszym półroczu wartość cyfrowej reklamy w Polsce przekroczyła 1,25 mld zł. Marketing w wyszukiwarkach, czyli SEM to aż 37 % tego tortu, a zatem lekko licząc ponad 460 mln zł, czyli prawdopodobnie rocznie ponad 920 mln zł. Nie trzeba wielkiej filozofii, by wiedzieć, że Google przy zasięgu 92,5% wśród polskich internautów (ponad 20 mln internautów) zgarnie w 2014 r. większość z tej kwoty.

Ile z tych z grubsza licząc 900 mln dolarów zostaje w Polsce i wpływa na rozwój naszej gospodarki? Oficjalne dane do jakich można dotrzeć (KRS spółki Google Polska – dostępny m.in. na stronie www.przeswietl.pl) pokazują, że Google Polska w 2012 r. zapłacił nieco ponad 1 mln zł podatków przy sprzedaży na poziomie 155 mln zł. Firma Google zatrudnia w Polsce sporo osób. I pewnie płaci im nieźle – w końcu wybiera zwykle najlepszych z najlepszych. Jednak sama, podobnie jak wiele innych koncernów, korzysta z optymalizacji podatkowej i płaci podatki od dochodów w innych krajach, np. w Irlandii. Część dochodów z AdWords, AdSense i innych produktów Google’a księgowana jest bowiem w Google Ireland Limited (Barrow Street, Dublin).

Gemius, czyli dlaczego Megapanel PBI

Gemius to firma, która wypączkowała z założonej w Polsce 1999 roku firmy Global eMarketing. Już w 2002 roku wdrożyła badanie Prawdziwy Profil, który stał się pierwowzorem obecnego dziś badania Megapanel należącego do spółki PBI. Gemius obecny jest dziś na co najmniej kilkudziesięciu rynkach.

Badanie Prawdziwy Profil, które stało się standardem na naszym rynku i znane jest dziś jako Megapanel PBI (z udziałem panelistów) tym różni się od badań typu Google Analytics, że daje dość przybliżony wizerunek internautów, a nie faktycznie urządzeń z jakich ktoś odwiedził stronę. Badanie powstało na wzór badań telewizyjnych - stąd grupa panelistów. To przecież nie urządzenia klikają w reklamę i podejmują decyzje zakupowe, a ludzie, którzy ich używają. Badania panelowe nie są idealne, ale bazując na iluś tam gospodarstwach domowych są w stanie oddać, po analizie, jakościowo lepszą bazę. W największym skrócie wszyscy bazują na tzw. cookies, czyli wskaźnikach Unique Users (UU) do pokazywania liczby użytkowników na witrynach internetowych. Ta statystyka jest jednak obarczona dużym błędem i generalnie zawyża liczbę użytkowników na stronach – używamy przecież coraz więcej urządzeń. Owszem Real Users (RU) daje zdecydowanie niższe wyniki ilościowe, ale pokazuje lepsze jakościowe dane dotyczące użytkowników.

Badania są pewnego rodzaju wspólną walutą jako używają do rozliczania się między sobą wydawcy serwisów i reklamodawcy. Ci drudzy chce wydać pieniądze na reklamę i muszą dokładnie wiedzieć na co je wydać i co w ramach budżetu otrzymują. Z kolei właściciel witryny usiłuje przekonać reklamodawcę, że ma tych internautów zainteresowanych usługą czy produktem bardzo dużo. Czy systemy pokazujące tylko liczbę wizyt, czy cookies są lepsze od tych, które przybliżają reklamodawcy grupę prawdziwych internautów? Konkretnych osób podejmujących takie a nie inne decyzje zakupowe. Czy narzędzie proponowane przez amerykańskiego giganta przez to, że pokazuje więcej Unikalnych Użytkowników, ma zastąpić produkt rodzimej firmy? Dlatego, że jest stosowane powszechnie, bo jest bezpłatne?

Czy mogła powstać polska konkurencja dla Google'a?

Model biznesowy właściciela Analytics to przede wszystkim pieniądze pozyskane od właścicieli serwisów chcących być widocznymi w wynikach wyszukiwania. Wiele narzędzi Google wciąż pozostaje bezpłatnych, w tym i te analityczne. Gdy jednak chcemy pozyskać wiarygodną, bardziej szczegółową wiedzę musimy sięgać po produkty Premium.

Miałem przyjemność redagować książkę „E-wangeliści. Ucz się od najlepszych twówców polskiego internetu“. W zamieszczonych w niej wypowiedziach Jacka Kawalca, jednego z założycieli Wirtualnej Polski i Zbigniewa Sykulskiego założyciela Merlin.pl, pojawiają się ciekawe wątki dotyczące powstania polskiej wyszukiwarki. Chodzi o okres 1997 – 2003 gdy istniała całkiem realna perspektywa stworzenia wyszukiwarki na bazie Netsprint.pl. Marcin Pery jeden z twórców sukcesu Gemiusa namawiał nawet kiedyś portale do wspólnego kupienie Netsprinta i zbudowania wyszukiwarki zdolnej przeciwstawić się amerykańskim rozwiązaniom.

O tym, że w tamtych latach Google nie wszędzie zmonopolizował rynek wiemy np. z historii rynku południowych sąsiadów. W Czechach wyszukiwarka Seznam.cz ma wciąż 43 % (dane za 2013 r.) udziałów w rynku choć jeszcze w 2011 roku było to 60 %. Nie wspomnę o Rosji gdzie Yandex ma około 60 %, udział w rynku czy Chinach, gdzie tamtejszej wyszukiwarki Baidu używa 64 % internautów.

Co ciekawe instytucje UE, która bardzo chce wspierać europejski e-biznes i często o tym mówi sama korzysta z rozwiązań analitycznych ...Google. W tym roku europejscy dostawcy tego typu narzędzi stworzyli koalicję Web Analytics Alliance. Chcą wspólnymi siłami zachęcić instytucje unijne do korzystania z rozwiązań analitycznych europejskich firm.

***

Dla mnie ani Google Analytics nie jest idealny, ani Megapanel/PBI, ale starałem się spojrzeć na pewne procesy z szerszej i dłuższej perspektywy. Google jest świetną, dopracowaną wyszukiwarką. Niestety, coraz silniejsza monopolistyczna pozycja amerykańskiej firmy, już nie tylko jako wyszukiwarki, zagraża istnieniu tysiącom firm na całym świecie. Nie kwestionuje pozytywnego wpływu Google na światową gospodarkę, nie tylko internetową, bo taki po prostu też jest. Tylko, że pieniądze jakie zarabia amerykański koncern w Polsce mogłyby być – gdyby inaczej potoczyła się historia np. rynku wyszukiwarek – spożytkowane lepiej. Zwłaszcza dla rodzimych przedsiębiorstw, a co za tym idzie i dla nas jako pracowników i podatników. Jak? To już dowolna interpretacja każdego z tych, którzy dotarli do końca tekstu. Próbowałem tylko pokazać fakty związane z wyszukiwarką i powstałą w Polsce dużą firmą badawczą, obecną na wielu rynkach Europy.