Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Google. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Google. Pokaż wszystkie posty

niedziela, 6 listopada 2016

Koniec żerowania na cudzej pracy?


W Komisji Europejskiej toczą się prace zmierzające do umieszczenia w prawie zapisów dotyczących praw pokrewnych dla wydawców. Ma to im pozwolić na pobieranie opłat za wykorzystywane fragmenty tekstów od agregatorów treści, takich jak Google News, czy platform social mediowych, jak Facebook. Wydawcy uważają, że położy to kres żerowaniu na cudzej pracy. Prawa pokrewne, o jakie spiera się branża wydawnicza ze światowymi graczami online, przez wielu komentatorów są traktowane jak pałka, którą można okładać wydawców. – Chcecie chronić swoje stare modele biznesowe i po prostu wprowadzić podatek od linków – argumentują krytycy.

Być może niektóre regulacje przygotowywane w KE zmierzające do wprowadzenia ograniczeń w używaniu treści wydawców mogą nie znaleźć zrozumienia u osób nieobeznanych z funkcjonowaniem tego rynku. Ale obraz relacji wydawcy – giganci internetu nie jest w tym sporze przedstawiany w pełni obiektywnie. To nie jest kryminalizowanie jakichkolwiek zachowań internautów, a taki argument jest podnoszony przez agregatory treści. To domaganie się przez producentów treści dziennikarskich praw takich, jakie mają nadawcy oraz producenci utworów muzycznych czy filmowych. Czy teksty dziennikarskie zasługują na niższy poziom ochrony?

Budżety odpływają


Internet radykalnie przesunął punkt ciężkości w relacjach reklamodawca – konsument. Przez lata wydawcy prasowi odgrywali tu rolę głównego pośrednika. W czasach „przedinternetowych" w biurach reklamy gazet stały kolejki chętnych do nadania ogłoszeń. Model biznesowy gazet opierał się na ich sprzedaży, a zysk częściowo był pochodną ceny gazety i - w coraz większym stopniu - przychodów z reklamy. W internecie producenci treści (wydawcy) zostali zepchnięci do narożnika i często muszą się zadowolić resztkami z pańskiego stołu.

Zgodnie z danymi eMarketera światowy rynek reklamy internetowej będzie wart w tym roku 186,8 mld dol. Największą tego część zgarnie Google (ponad 53 mld dol.). Gdy dodać do tego zarobki Facebooka i gigantów światowego handlu online, do podziału zostaje dużo mniej. W Polsce internetowy rynek reklamy w I półroczu szacowany jest na 1,71 mld zł (badanie IAB AdEx). U nas też dominują gracze światowi: Google i Facebook. Jaka część z 1,71 mld zł trafia do podmiotów ponoszących koszt wytworzenia treści? Najzręczniej i najskuteczniej pieniądze reklamodawców zdobywają dziś często podmioty, które agregują linki do treści wytworzonej przez wydawców albo są platformami je pokazującymi (wyszukiwarki, social media). Technologia umożliwia zarabianie na reklamach z użyciem treści wydawców, a prawo nadal na to pozwala.

Na pytanie, skąd znasz daną informację, większość użytkowników największego serwisu społecznościowego świata odpowie: „był link na Facebooku". W internecie coraz bardziej skomplikowane narzędzia odcinają wydawców od pieniędzy reklamodawców. Wielu internautów nabiera przekonania, że Google i Facebook są twórcami treści. YouTube należy do Google'a, FB mocno promuje wideo i relacje live użytkowników.

Wydawcy od lat dobrowolnie zasilają codziennie te platformy milionami postów i artykułów. Bo idą za swoim odbiorcą. Wydawca jako twórca treści ponoszący koszt zatrudnienia dziennikarzy i posiadający witrynę konkuruje o uwagę użytkownika z gigantami internetu. Ów konkurent walczy o uwagę internauty z użyciem treści wytworzonej przez wydawcę i jeszcze bije się o te same budżety reklamowe. Co w tym niepokojącego? – zapyta ktoś. – Google News indeksuje tylko teksty producentów, pokazuje tylko zajawki tekstów i w zamian doprowadza ruch do ich serwisów. To wolny rynek, a wydawcy po prostu nie potrafią stworzyć skutecznego modelu biznesowego w sieci – dodają komentatorzy.

Tu chodzi o uczciwe relacje biznesowe. Wolny rynek chroni regulacjami prawnymi dzieła autorskie. Robi tak branża muzyczna, filmowa i nikomu nie przychodzi do głowy to kwestionować. Są i opłaty reprograficzne, czyli wynagrodzenie dla twórców za zgodne z prawem kopiowanie legalnie pozyskanych utworów przez osoby fizyczne. W branży prasowej w Polsce zarówno „Tygodnik Angora", jak i „Forum" płacą za przedruki wydawcom i autorom. Można? Można. Dlaczego nie może ta sama zasada obowiązywać w internecie?

Jeśli prawa pokrewne dla wydawców pojawią się w prawie autorskim, wydawca będzie mógł występować w swoim imieniu oraz na rzecz autora treści (dziennikarza) z roszczeniami finansowymi o nieuzasadnione jej użycie. Wprowadzenie prawa pokrewnego niczego nie zmienia w sytuacji internautów, a dostęp do treści był, jest i będzie całkowicie otwarty. Tylko że za wykorzystanie cudzej treści konkurent biznesowy powinien zapłacić. Wydawca płaci dziennikarzowi, więc płacić powinien też podmiot, który tę treść wykorzystuje. Wprowadzenie praw pokrewnych zwiększa ochronę dziennikarzy, a protesty niektórych – w imię „wolności internetu" – to działanie wbrew interesom całego środowiska. Czy Facebook, Google lub Twitter płaci dziennikarzom za twórczość dobrowolnie tam umieszczaną? Dlaczego używając tej treści (np. w Google News), nie rozlicza się z wydawcą, któremu dziennikarze oddają prawa licencyjne do tekstów, zdjęć...

W prawie autorskim chroniony jest autor, ale nie wydawca, który finansuje produkcję. Wydawca rzadko utrzymuje produkcję z pobierania opłat za dostęp do treści, więc skazany jest na model biznesowy „reklama przy treści". Błyskawiczny rozwój technologii sprawił, że emitując reklamę, walczy o budżet reklamodawcy z platformą dysponującą olbrzymim zasięgiem. Co więcej, część tych pieniędzy platforma zarabia na stronach samych wydawców, którzy dobrowolnie wpinają kody Google AdSense, by zarobić na ruchu. A to Google doprowadził ten ruch z linków ze zindeksowanych tekstów wydawcy...

 Ekosystemy kontra twórcy treści


Apple, Google i Facebook stworzyły ekosystemy produktów i usług. W nich użytkownik ma zaspokoić wszystkie potrzeby, zwłaszcza informacyjne. Nie jest tajemnicą, że Facebook wyżej pozycjonuje posty marek mediowych, a marki i brandy muszą za ich widoczność słono płacić. Bez treści informacyjnych Facebook skończyłby pewnie jak Nasza Klasa. Bez dziennikarskich materiałów wielu z nas ucieknie z serwisu społecznościowego, jeśli nasza tablica będzie upstrzona tylko zdjęciami kotów i potraw gotowanych przez znajomych.

Facebook i Google mają coś dużo cenniejszego dla reklamodawcy niż treść: wiedzę o internaucie, jego upodobaniach i zachowaniach. Klikach i intencjach zakupowych. Coraz precyzyjniej dopasowują reklamy. A internauci, zostawiając cyfrowe ślady (dane) w różnych produktach, tworzą z tego miejsca atrakcyjne dla reklamodawców. Te dane są też w rękach wydawców, tylko ci korzystają z nich w niewielkim stopniu. Wciąż bardziej emocjonuje wszystkich traffic na stronie niż wiedza o klientach (użytkownikach), którym można coś sprzedać.

Serwisy informacyjne wydawców sprzedają odsłony, a te są coraz tańsze. Technologia i wszystkie nowe narzędzia, platformy technologiczne coraz bardziej oddalają jednak przychody od wydawców. Co będzie za 5–10 lat? Facebook i Google raczej nie staną się redakcjami. Ktoś wyobraża sobie na imprezach sportowych dziennikarzy Google'a, Facebooka, Apple'a? Buduje się cyfrowy świat zdominowany przez wielkie platformy mielące użytkownika i treści z coraz mniejszą rolą tych, którzy ponoszą koszty ich tworzenia.

W Hiszpanii wprowadzono zapisy o prawach pokrewnych. Nie godząc się z tym, Google zamknął tam Google News. Owszem, ruch w hiszpańskich serwisach spadł o ok. 5 proc. (linki prowadzące z produktu Google'a), ale po jakimś czasie powrócił. I to do serwisów producentów treści. Czy to źle? Internauci docierają w Hiszpanii do tekstów w miejscu, gdzie ktoś poniósł koszty ich wytworzenia (a nie do pośrednika) i będzie chciał zarobić na reklamie czy płatnym dostępie. Żaden wydawca obecny w internecie nie obraża się na ruch, jaki pozyskuje z wyszukiwarki, z kanałów social mediowych, ale chce uczciwej relacji biznesowej. Nie tylko wydawcy prasowi zmierzą się z tym problemem, Onet i Wirtualna Polska stawiają teraz na tworzenie unikalnej treści dziennikarskiej, ponosząc koszty jej produkcji. Nawet małe serwisy lokalne zyskają na większej ochronie treści.

Konsumenci na zmianie prawa nie ucierpią, bo wydawcy zdają sobie sprawę ze znaczenia wyszukiwarek i platform społecznościowych. Internauci nie są stroną sporu, a teza o blokowaniu dostępu do treści po wprowadzeniu takiego prawa jest z gruntu nieprawdziwa.

Autor jest ekspertem Izby Wydawców Prasy, był zastępcą redaktora naczelnego „Dziennika Gazety Prawnej"

***

Tekst w tym kształcie ukazał się pierwotnie w dzienniku
Rzeczpospolita, 4.11.2016, numer 258 oraz na stronie www.rp.pl

niedziela, 27 września 2015

Dziennikarze pozostaną filarem społeczeństwa obywatelskiego


- Tracimy naszych czytelników nie dlatego, że nie piszemy dla nich, ale dlatego,

 że nie mówimy do nich i nie inwestujemy w to, by ich zrozumieć - Jim Chisholm, konsultant


Dlaczegoś biedny? Boś głupi. Dlaczegoś głupi? Boś biedny - mawiają mądrzy ludzie. Jak będzie wyglądał świat za kilkadziesiąt lat, gdy umiejętność czytania ze zrozumieniem będzie wyróżnikiem ludzi inteligentnych? Świat czytania ze zrozumieniem treści niosących jakąś wartość poznawczą? W telewizji coraz większe znaczenie ma obraz, internet często oferuje konsumpcję treści w sposób bierny - wielu odbiorców wycofuje się z czytania zadowalając się oglądaniem: zdjęć, memów, filmów. Skanują tytuły w serwisach internetowych, oglądają wydarzenia bez angażowania się w zrozumienie przekazu. I niech nie raduje nikogo wiadomość, że internetowi konsumenci książek, gazet, magazynów czytają jeszcze więcej niż przed erą globalnej sieci www. Bo tylko niewielka część „wgryza“ się w sens przekazu, a mniejszość konsumuje treści wymagające.

Żyjemy coraz szybciej otoczeni przez dziesiątki kanałów. Siedzę w fotelu dentystycznym. Nad moją głową wisi ekran z reklamami, na dole ekranu płynie pasek z newsami. Raczej powinienem napisać urywkami zdań, zaledwie sygnalizatorami newsów. Na przystanku komunikacji miejskiej, w autobusie czy w metrze, smartfon oraz tablet sprawiają, że news żyje z nami cały czas. Scenka z komunikacji miejskiej: ludzie czytają gazety, magazyny. Drukowane książki, ale i na tabletach, smartfonach. Kilkanaście minut poświęcają na odbiór rzeczy ważnych, ulotnych, czy służbowych. Obok mnie siedzi para nastolatków (wiek gimnazjalny) używa iPada. Bezrefleksyjnie klikają w migające punkty na dotykowym ekranie. To dzisiejsi lub przyszli odbiorcy sensacyjnej papki z domieszką emocji. W internecie dobrze funkcjonują wciąż memy, które stały się szczególnie popularne wśród gimnazjalistów. To ich próba kontaktowania się ze światem, który wymaga interpretowania faktów. Pokolenie, które dorastało z laptopem na kolanach, dla którego rodzice kupowali kilka lat temu dostęp do internetu (bo „dziecko chodzi do szkoły i odrabia lekcje“) nie jest jednorodne. Ale świat od nich wymaga coraz mniej, a i urządzenia są coraz mniej wymagające. Czy jest w tym wszystkim miejsce w przyszłości na media i dziennikarzy?

Cyfrowy analfabetyzm


Zachwycamy się gdy małe dziecko używa iPada i to zanim jeszcze nauczy się sprawnie składać słowa, czytać. Obsługa smartfona, tabletu to stuknięcie palcem w ikonkę. To, że potrafią to dwu- czy trzyletnie dzieci, trudno traktować jako przejaw wielkich umiejętności. Czy nie wracamy do epoki obrazkowej? Wyniki badań kompetencji młodych Polaków (14–18 lat) przeprowadzonych jakiś czas temu przez Fundację Orange wskazują, że tylko 2 proc. badanych korzystało z operatorów logicznych podczas wyszukiwania w sieci gdy używało Google. Nie wpisywało jak popadnie ciągu słów, tylko zawężało go cudzysłowami czy zwrotami „and”, „not”. Zdecydowana mniejszość internautów faktycznie jest twórcami i aktywnie przygotowuje materiały do publikacji w sieci: muzykę, fotografię, rysunki, teksty, video. I to w czasach, gdy większość nastolatków już jest na Facebooku, teraz częściej Instagramie czy Snapchacie. To sieć stała się głównym narzędziem koordynacji ich codziennych działań. Choć młodzi stale logują się do sieci, niewielu z nich jest naprawdę aktywnych i zwiększa swą wiedzę oraz umiejętności.

Cyfrowe kompetencje wyższego rzędu - tak je nazwijmy - niezbędne są do mądrego odbioru i rozumienia treści. Jeśli jej odbiorcy nie posiadają nie będzie też na taką treść popytu. Wizja przyszłości dla mediów i dla samych dziennikarzy nie jest optymistyczna. Współcześni uczniowie w większości potrafią biernie konsumować, najchętniej robią to oglądając filmiki oglądane na YouTube, czy zdjęcia na Instagramie. Czynności nie angażujące, a korzystanie nie wymaga wysiłku umysłowego. Dojrzewa pokolenie, które nic nie potrafi robić poza graniem i korzystaniem z portali społecznościowych. Kiepska wiadomość i przyszłość dla dziennikarzy oraz tylko pozornie dobra z punktu widzenia globalnych marek. Odbiorca masowych, nieskomplikowanych produktów może jest dobrym nabywcą, ale też jednocześnie dużo gorszym pracownikiem.

Czy pokolenie cyfrowych tubylców będzie nadal potrzebować materiałów produkowanych przez dziennikarzy? Chyba, że nadawcy będą edukować przyszłych odbiorców. Uczyć mediów, ich rozumienia, interpretacji faktów, doceniania pracy dziennikarzy... 

Czy nadal trwa kryzys prasy?


Tradycyjne media zaczynają zmieniać model biznesowy i odchodzą od zarabiania na klikaniu w banery reklamowe; zresztą te są coraz tańsze, mniej skuteczne. A adblockery zmniejszają drastycznie ich skuteczność. Ten model finansowania wypalił się gdyż w internecie występuje nadpodaż treści. W samym tylko 2012 r. co minutę na YouTube było wrzucanych co najmniej 20 godzin filmów. Na obejrzenie tego co umieszczono tylko w samym 2012 r. potrzeba setki lat, wielokrotnie więcej niż użytkownik jest w stanie obejrzeć do końca życia. W 1996 r. ogólnoświatowa sieć www to około 23.500 serwisów i „zaledwie” 39,6 mln internautów. Na jeden serwis przypadało 1985 internautów. W roku 2012 istniało około 255 mln serwisów, internautów było 1,96 mld co oznacza, że na 1 serwis przypadało 7,7 internauty. A w 2015 roku jest jeszcze gorzej…

Kiedy drukowane gazety w obecnej formie staną się nieistotnym produktem na rynku? Specjaliści wieszczą, że ostatnia gazeta w tradycyjnej formie ukaże się w USA w 2017 r., w Wielkiej Brytanii w 2019 r., a w Polsce w 2025 r. Na świecie drukowane gazety swój schyłek czas przeżywać będą około 2040 r. Dopiero czy już? Czy eksperci mogą się mylić? Gdy obserwuje się rozwój wydarzeń - od czasu gdy w naszej codzienności pojawiły się komórka, tablet, smartfon i internet - trudno nie oprzeć się wrażeniu, że to realny scenariusz.

W 2004 roku powstał film pt. „Epic 2014“ - dostępny na platformie YouTube należącej do Google. Ta zrealizowana przez Robina Sloana i Matta Thompsona 8-minutowa futurystyczna opowieść oparta jest na prezentacji jaką przygotował Instytut Poynter. Przedstawia historię opowiadaną z punktu widzenia fikcyjnego Muzeum Historii Mediów za 10 lat, czyli w 2014 r. Opowieść o eksplozji agregatorów treści takich jak wyszukiwarka Google News oraz wielu innych technologii określanych ogólnie jako Web 2.0: blogów, czy serwisów social media. Dość ponure, z punktu widzenia tradycyjnych wydawców, przesłanie o zmianach w sposobie konsumpcji mediów oraz zmianach właścicielskich. Całość kończy się zakupem przez Google coraz słabszego wydawnictwa, właściciela „New York Timesa“. Amerykańska gazeta jest w tej opowieści symbolem kończącego się świata tradycyjnych mediów. Mamy 2015 rok a NYT ma się świetnie, zarabia na swojej onlinowej aktywności. Po kilku latach prób wdrożony paywall zaczął działać skutecznie.

Zmiany na rynku mediów


Na początku tego tysiąclecia wyszukiwarka Google była młodym produktem, a „NYT“ potężnym wydawnictwem, które - mimo silnych sygnałów zmian w zachowaniach czytelników - potrafiło zarabiać na wydaniu drukowanym. Pewne scenariusze wydawały się wówczas nierealne.

Od kryzysu, który nastąpił po 2000/2001 r. gdy pękła bańka inwestycyjna na amerykańskiej giełdzie, gdy wiele internetowych biznesów okazało się tylko wydmuszkami minęło 15 lat. Wydawcy zaczynają łapać drugi oddech. Idea aktywności w świecie online poprzez bezpłatną publikację treści pochodzących z codziennych gazet od kilku lat powoli zamieniała się w nowy model biznesowy. Po latach przyzwyczajania odbiorców, że za czytanie informacji w internecie nie trzeba płacić wydawcy zdecydowali się głośno powiedzieć, że za dostęp do tekstów, zdjęć czy video oczekują opłaty. Już w 2013 r. aż 12 z 20 największych gazet w USA miało już na swoich stronach internetowych wdrożone różnego typu paywalle. Jak wynika z badań amerykańskiego Missouri School of Journalism aż 59 % z lokalnych gazet w USA o nakładzie do 5 tys. egzemplarzy na swoich stronach internetowych miało 2 lata temu wdrożone różnego rodzaju płatności za treść. Podobnie w Europie gdzie opiniotwórcze dzienniki i tygodniki, a nawet media o tabloidowym charakterze (w W. Brytanii – „The Sun“) mówią internautom: za treść oczekujemy opłaty. Słowacki startup Piano Media skutecznie wdrożył swoje rozwiązania paywallowe na Słowacji, potem m.in. w Polsce. Dziś po połączeniach z innymi podmiotami Piano operuje już na całym świecie i ma kilkudziesięciu klientów.

Trudna przyszłość to publikacje mobilne


Uporządkowanie rynku muzycznego w sieci, czyli pomysł Steve’a Jobsa na sklep iTunes,  jednocześnie bezpłatnego programu odtwarzającego pliki audio i wideo, a także pojawienie się kilka lat temu tabletu iPada ośmieliło wydawców. Zaczęli realnie myśleć o tym, że może uda znaleźć się model biznesowy odpowiadający na potrzeby nowych pokoleń. Internauci nauczyli się kupować muzykę w sieci, a skoro pojawiało się urządzenie gdzieś pośrodku między komputerem/ a smartfonem to może jest światełko w tunelu. Obecnie w krajach bogatych, o wysokim poziomie rozwoju cywilizacyjnego, urządzeniem pierwszego wyboru (najczęściej używanym) stał się smartfon. Prawdopodobnie na koniec tego roku na świecie więcej treści w kanałach digital będzie konsumowana za pośrednictwem smatfonów i tabletów niż komputerów.

To poważne wyzwanie dla mediów. Z badań prowadzonych w  Polsce przez firmę Eniro wynika, że czytanie wiadomości jest na 2. miejscu po używaniu poczty mailowej w używaniu smartfona. Badania prowadzone w kilku krajach przez Reuters Institute Digital News (Report 2013) wskazują, że dzisiejsi odbiorcy oczekują wiadomości zawsze i wszędzie. To nie znaczy, że chcą tylko wiadomości w kanale online, że nie czytają papierowej prasy – obecnie mamy świat wieloplatformowy. Jednocześnie widać silne zaufanie czytelników i internautów do informacji oferowanych przez znane marki. Odbiorcy doceniają marki, które powstały w świecie online jak Yahoo i Huffington Post, wierzą w treści od blogerów, ale w sieci największym zaufaniem darzą tytuły/serwisy prasowe. Czytanie treści w smartfonie znacznie różni się od sięgania po prasę, a nawet od przeglądania serwisów internetowych w tradycyjny (desktop, laptop) sposób. Być może ważniejsza od natychmiastowego przekazu (powszechne przekonanie dziennikarzy, że trzeba być pierwszym z newsem) jest forma. Mowa o tak zwanym news show, czyli graficznym, przystępnym serwowaniu odpowiednio zredagowanej wiadomości.

Sytuacja mediów lokalnych w czasie kryzysu


Niektórzy eksperci upierają się, że w przyszłości na dostępie do treści w internecie zarabiać będę głównie media specjalistyczne (np. biznesowe), inni że to raczej media lokalne mogą odważniej patrzeć w przyszłość. Problemem jednak nie jest to czy oferuje się teksty specjalistyczne czy lokalne newsy powszechnie dostępne, a raczej to jaką mają one wartość dla odbiorcy oraz co oni sami uważają za wartościowe. Liczy się zainteresowanie odbiorców, ich potrzeby oraz sposób realizacji. Media i dziennikarze muszą jeszcze uważniej słuchać odbiorców, w dodatku nie mogą bać się powiedzieć im, że chcą za swe usługi pieniędzy. Długofalowym problemem, nie tylko mediów lokalnych, jest nie wystarczające inwestowanie w narzędzia i analizy pozwalające zrozumieć potrzeby odbiorcy.

Media lokalne, do tej pory szczególnie narażone na zjawisko pauperyzacji, zatrudniają słabo wykształconych dziennikarzy, a niskie wynagrodzenia nie sprzyjają tworzeniu treści wysokiej jakości. Nie służy to też realizacji potrzeb internautów. Z drugiej strony to media lokalne są najbliżej wydarzeń, znają tło, lokalny koloryt, specyfikę, czy powiązania lokalnej władzy. Czy potrafimy dostarczyć taką wartość naszej grupie odbiorców za którą są skłonni zapłacić równowartość ceny „filiżanki kawy raz na miesiąc“ - tak promował swój płatny dostęp do serwisu dziennik „The Augusta Chronical“ ukazujący się w stanie Georgia.

Prasa musi zbierać doświadczenia. I nie bać się eksperymentować. Francuski Le Monde gdy wprowadzał wersję płatną serwisu od razu zbadał nowych subskrybentów. Okazało się, że są przeciętnie około 12 lat młodsi od prenumeratorów wydania printowego, zdecydowanie częściej są posiadaczami i użytkownikami smartfonów i tabletów (większość to mężczyźni!) oraz mają wysokie zarobki.
Norweski Dagbladet eksperymentował z nowymi formatami reklamowymi w kanale mobilnym. Menadżerowie tej gazety uważają, że szansa tkwi w uwadze jaką poświęca odbiorca małemu ekranowi. Odpowiednio przygotowana przez Dagbladet reklama ma bardzo dobre statystyki a jedna z kampanii reklamowych (dostępna w wersji mobilnej) dała gazecie dwukrotnie większe przychody niż ogłoszenia w tradycyjnej prasie.

Główne trendy w przyszłości


Brak drugiego miejsca. Ponad 95% informacji w sieci jest dostępnych o każdej porze dnia i nocy. Wyrosło pokolenie internautów dla którego głównym serwisem informacyjnym jest Google. Przez swoją gęstość, natłok informacji sieć sprawia, że szum informacyjny jest większy niż w tradycyjnych mediach. Odbiorca w zaledwie 3 sekundy (zasada nie każ mi myśleć, jeśli nie znalazłem tego czego szukam, strona nie otwiera się albo nie rozumiem komunikatu klikam w następnego linka) decyduje czy zapoznać się z informacją. Większość internautów szuka konkretnej informacji, albo tego co uważa za rozrywkę. I chce to dostać natychmiast bo sieci nie ma czegoś takiego jak "drugie” miejsce wyboru. Dla wielu odbiorców jeśli informacja jest dostępna w kilku miejscach, bardziej liczy się to gdzie trafi na nią w pierwszej kolejności używając Google, czy FB niż faktyczna jej jakość.

Delinearyzacja. W sieci każdy artykuł żyje swoim życiem i każdy ma własne zalety. To nie gazeta, gdzie odbiorca kupuje cały produkt. To dlatego dziennikarz w sieci „wart” jest tyle ile zarabiają jego treści. Najlepsze materiały to jednak nie te, które przyciągają najwięcej internautów, mają najwięcej klików, ale te przy których można sprzedać najdroższe reklamy. Pamiętać trzeba o zwiększaniu się roli odbiorcy, jego zainteresowań, potrzeb na sposób konsumpcji treści w sieci. Gwałtowny rozwój mediów elektronicznych w ostatnim półwieczu (komercyjne stacje tv, radio, internet) to także multitasking, czyli używanie w tym samym czasie różnych mediów.  

Dziennikarz jako marka. Dziennikarz coraz częściej nie tylko pisze, fotografuje, ale samodzielnie poszukuje odbiorcy na swoją treść. Nie bez wpływu na przychody wydawcy jest to co dziennikarz robi w sieci, choćby w kanałach social media, a ta aktywność nie pozostaje bez wpływu na jego wartość rynkową. Dziennikarze popełniają błąd jeśli nie budują swojej marki popularyzując treści poprzez blog w serwisie lub na platformie, aktywny profil FB, Twitterze, Instagram. To dość radykalna zmiana w stosunku do gazety gdzie dziennikarz kryje się za marką dla jakiej pisze. Czy ktoś prosi w kiosku o gazetę z tekstem Jana Kowalskiego? W sieci „kupuje” dziennikarza, a nie tylko produkt jego pracodawcy.

Redaktor a nie dziennikarz. Z racji silnej interakcji w internecie od dziennikarzy coraz bardziej oczekuje się dobrego wypełnienia oczekiwań odbiorców. Jednocześnie zaciera się granica między informacją a rozrywką, ale jest też coraz większe zapotrzebowanie na pracę redakcyjną. Bo to wybór wydarzenia przez redaktora, czy serwis nadaje mu stosowną rangę. To zbieranie, selekcjonowanie, potwierdzanie wiadomości nadaje sens komunikowaniu się z internautami w szumie informacyjnym. Jednocześnie liczy się to czy treść jest unikalna, nikt tego wcześniej nie napisał, a współczesny odbiorca stawia też na wiarygodność, renomę, nazwisko autora. To one gwarantują wysokie zaufanie internauty do treści.

Social media news. Pojawienie się serwisów typu FB, Twitter, Instagram diametralnie zmieniło sytuację mediów. Szybko okazało się, że internauci - jak ludzkość od tysiącleci - optymalizują proces pozyskiwania informacji i wykorzystują naturalny „filtr” jakie tworzą istniejące tam społeczności. Dlatego klikają w to czym interesują się znajomi. Udostępniając treść użytkownik sam staje się twórcą. Zdecydowanie ograniczona jest rola gate-keeperów - a taką rolę pełnili do tej pory dziennikarze. O wadze treści decydują w równorzędny sposób sami internauci. Występuje błyskawiczne sprzężenie zwrotne - opinię na temat danej treści otrzymuje dziennikarz natychmiast. Twitter, FB stały się szybko codziennymi narzędziami pracy dziennikarza, miejscem rozmowy z odbiorcą. Wiele materiałów dziennikarskich posiada dziś swój rodowód w social media - ktoś założył grupę na FB, ktoś inny coś napisał w profilu...

Usługa i rozmowa. Internauta wykorzystuje sieć przede wszystkim w celach informacyjno-rozrywkowych, czyli infotainment. Sieć to dla niego źródło informacji najbardziej aktualnych oraz jak najbardziej użytecznych. Ale poszukuje też towarzystwa, rozmowy, możliwości wyrażenia opinii, konfrontowania się ze zdaniem innych. Jest podatny na bodźce emocjonalne, silnie krytyczny wobec treści z jakimi się spotyka. Internauta często wchodzi do sieci ponieważ ma jakiś problem do rozwiązania, czegoś potrzebuje (rzeczy, informacji, emocji), chce coś wyjaśnić. Tej podmiotowości odbiorców media jeszcze do końca nie nauczyły się realizować.

Video, multimedialność. Słowo pisane i zdjęcia w przyszłości nie wystarczą w walce o uwagę internauty. Coraz bardziej liczy się atrakcyjna forma przekazu - video, a nawet fotocasty. Zawartość, język, forma - słowem multimedia pozwalają zatrzymać odbiorcę przy opowiadanej historii. Nic dziwnego, że coraz bardziej integrują się telewizory z kanałem online, a standardem staje się pokazywanie na ekranie oprócz obrazu i dźwięku materiałów powiązanych a dostępnych przez www (podobieństwo do linkowania w sieci). Wzrośnie zapotrzebowanie na dziennikarzy sprawnie posługujących się multimedialnością w opowiadaniu historii.


***

Media jako takie mają znaczenie i wielką siłę we współczesnym świecie oraz realiach społeczeństwa obywatelskiego. Ich powinnością w przyszłości nadal będzie dostarczanie ludziom informacji, ale powinny też edukować swoich odbiorców. Mogą jednocześnie nadzorować poczynania władz i oferować rozrywkę, ale powinny też kreować światopoglądy, tropić nadużycia urzędników oraz śledzić mankamenty obowiązującego systemu prawnego. Nieważne jakimi kanałami będą to robić, ważne, by były skuteczne. I wtedy gdy docierają do odbiorcy drukując gazetę, i gdy oferują bezpłatny, i płatny serwis www oraz gdy przygotowują informacje do wydań tabletowych czy na smartfona. Media mają sens tylko wtedy gdy są filarem demokracji.

Paweł Nowacki

***
Uwaga. To pierwsza publikacja, zaktualizowanej i skróconej wersji, eseju napisanego w grudniu 2013 roku.

niedziela, 12 lipca 2015

Cyfrowa lekcja biznesu nie tylko dla wydawców


Jeszcze 10 czy 15 lat temu nie wyobrażałem sobie wyjazdu na wakacje bez zabrania ze sobą dwóch rzeczy: aparatu fotograficznego (kiedyś analogowego) i kaset a potem płyt CD. Dziś jedno i drugie mam, jak miliony innych internautów, w... smartfonie. I aparat, i subskrypcje muzyczną. Na zdjęciu jakie wykonałem smartfonem we Florencji 2 lata temu grupa japońskich turystów, w charakterystycznej dla siebie sytuacji, przed katedrą Santa Maria del Fiore. Niewiele widać aparatów fotograficznych, za to niemal wszyscy unoszą smartfony... Symptomatyczne.

Rozwój nowych technologii i usług zabija zwykle stare modele biznesowe. To naturalny proces. Sztuka w tym, by uchwycić moment i „załapać się“ na prąd zmian. Niewielu pamięta, że to właśnie Kodak pierwszy posiadał aparat z cyfrową rejestracją zdjęć, ale nie docenił rozwoju tej technologii i kilka lat później został ze swoim kliszowym biznesem na lodzie. Smartfony z coraz lepszymi możliwościami robienia zdjęć zabijają aparaty fotograficzne. Płyta CD wciąż jeszcze żyje, ale po Spotify przyszedł już czas na Apple Music i Google Play Music. Więc jadąc na wakacje nachodzi mnie myśl: po co zabierać ze sobą stos płyt...

Apple, Google i Facebook konkurujące ze sobą tworzą kompletne ekosystemy produktów i usług. To w nich użytkownik ma zaspokoić wszystkie potrzeby. To po jego upodobaniach i zachowaniach oferowane mu będą coraz precyzyjniej dopasowane reklamy. A my zostawiając cyfrowe ślady (dane) w różnych produktach stworzymy tym samym w internecie miejsce (ekosystem) atrakcyjne dla reklamodawców.

Warto już dziś szukać odpowiedzi na pytanie: gdzie w tym będzie za 5 czy 10 lat miejsce dla wydawców, dla podmiotów tworzących treść? Facebook oferuje Facebook Instant, a Google systematycznie zdobywa kolejne przyczółki na polu tworzenia contentu, np. w YouTube, czyli treści tworzone przez samych użytkowników. Nie cieszy mnie obietnica Facebooka, że uczciwie podzieli się zyskami z reklam, raczej martwi, że wchodząc w taki program wydawca uczy użytkownika serwisu społecznościowego, że nie musi zaglądać na stronę danego brandu. Wkrótce może w ogóle przestać trafiać do stron podmiotów tworzących treść (może to jest mniej ryzykowne jest dla dużych marek typu NYT, Guardian czy CNN) i ruch na stronie zmniejszy się. A nowe pokolenie internautów nie będzie mieć potrzeby docierania np. do strony jakiejś gazety, portalu...

Użytkownik takiego ekosystemu nie będzie się zastanawiał się, wychodził, szukał. Treść poda mu Facebook. Czyż wielu internautów będzie się zastanawiać gdzie ona powstała, kto jest jej właścicielem, czy istnieje jakaś redakcja? Może to Facebook czy Google jest redakcją? Jestem w stanie sobie wyobrazić cyfrowy świat zdominowany przez wielkie systemy mielące użytkownika i treści, obojętne własne czy cudze. Ze znikomą, coraz mniejszą rolą tych, którzy ponoszą koszty tworzenia treści – wydawców. A może wkrótce na konferencja prasowych, eventach sportowych, w miejscach wielkich wydarzeń zobaczymy dziennikarzy z logo Google, Facebooka, czy nawet Apple?

Wydawcy, rozumiani nie li tylko jako wydawcy prasowi, są zdeterminowani, by zarabiać więcej na aktywności cyfrowej. Problemem dla nich nawet nie jest to, że spadają nakłady gazet, a raczej to, że budżety reklamowe przesuwają się coraz szybciej do internetu. A tam model biznesowy oparty jest bardziej na monetyzacji zasięgu niż sprzedaży dostępu do treści. Prasa i pewnie też telewizja (rozumiana tutaj jako nadawca linearnie nadawanych programów) zmierzą się z nowym sposobem konsumpcji treści. I rolą oraz miejscem jakie oferuje im ten kto posiada ów zasięg. I dyktuje warunki.

Podczas ostatniej konferencji INMA w Helsinkach przedstawiciel fińskiego wydawnictwa Sanoma mówił, że ich prawdziwym przeciwnikiem są "duże misie" – big boy (Facebook i Netflix). Pozostawiając z boku wielkie słowa o misji, o dziennikarskich powinnościach warto chwilę zastanowić się jak sprawić, by wydawców nie czekał los aparatów fotograficznych i płyty CD. One nadal są na rynku, może i nawet uznawane za produkty oraz usługi jakościowe. Zaspokajają potrzeby użytkownika, ale masowy odbiorca ich unikalnej kiedyś wartości (robienie zdjęć, słuchanie muzyki) jest gdzie indziej bo w smartfonie. W systemie usług i konsumpcji treści u dużego gracza.

Za progiem czyha już podmiot, który potrzebę użytkownika bycia poinformowanym potrafi zaspokoić. Może dziś jest to treść cudza, może nawet nie jest jakościowa, może podmioty te nie potrafią wytwarzać jeszcze wiarygodnej własnej treści. Może... Jednak ogólnoświatowi gracze ze swoimi zasięgami, jednocześnie systematycznie uzależniając wydawców od swych ekosystemów (wydawcy chcą mieć ruch płacą za Adwords, czy kampanie na Facebooku) potrafią dać reklamodawcy najwyższą wartość: dotarcie do usera.

***
PS Nie znam odpowiedzi na stawiane w felietonie pytania. Ale któż nie chciał by ich znać :)

sobota, 4 kwietnia 2015

Skuteczna internetowa ofensywa wydawców prasy

Ostatnie wyniki PBI/Megapanelu ze stycznia 2015 stały się inspiracją do wpisu mającego zaprzeczyć powszechnej jeszcze ciągle opinii, że wydawcy nie radzą sobie w internecie. Nadal można usłyszeć opinie fachowców (i pseudofachowców), że prasa skazana jest na powolną śmierć, a postępowanie wydawców w świecie cyfrowym - łagodnie mówiąc - jest bojaźliwe, mało skuteczne a decyzje nie przystają do potrzeb internautów.

Te krytyczne głosy coraz bardziej mnie drażnią bo są oderwane od faktów. Przyjrzałem się zestawieniu 20. największych podmiotów w polskim internecie ze stycznia 2015 r. Aż 5 podmiotów to gracze światowi: Google, Facebook, YouTube, MSN i Wikipedia. Ale aż 7 to spółki należące do wydawców prasowych, część z nich doszła do tego miejsca rozwijając się generycznie przez ostatnich kilka lat, inne po prostu kupując internetowe podmioty. A zatem na miejscu 5. Onet to dziś własność spółki Ringier Axel Springer Polska, 7. Interia od kilku lat należy do Bauera, 8. Agora, czyli Gazeta.pl, 10. Polska Presse Group, czyli połączone zasięgi dawnej Polskapresse i Mediów Regionalnych, 12. To ZPR Media czyli Murator i Se.pl, 17. Edipresse a 18. Grupa Gazetaprawna.pl, czyli połączony zasięg Infor Biznesu i Infor.pl.


Postęp jaki jest udziałem wydawców najlepiej widać gdy porównamy pierwszą 20. z tego roku i sięgniemy do statystyk sprzed 10 lat. W styczniu 2005 roku pierwsza 20. wyglądała zupełnie inaczej – patrz screen. Wśród największych podmiotów na 9. miejscu był jedyny wydawca Agora, czyli grupa Gazeta.pl z zasięgiem 32,7 % (teraz 53,6 %). Interię Bauer kupił dopiero 1,5 roku później, czyli pod koniec 2007 r. Za to znajdujemy w pierwszej 20. zestawieniu Gadu Gadu, Wapster.pl, Idg.pl i Gery.pl. Obserwując kolejne lata łatwo zauważyć, że po wielu spółkach internetowych i ich mocarstwowych zamiarach pozostało jedynie wspomnienie. Gdzie dziś jest Pino.pl w 01.2007 r. zajmujące 12 miejsce i mające zasięg 25,2 %, a w 01.2008 miejsce 16. i zasięg 20,34 %? Gdzie jest dziś z Fotka.pl – 01.2009 zasięg 22,04 %, albo z PF.pl i Pkt.pl odpowiednio 14. – 20,64 % i 15. – 20,50 % w styczniu 2009 roku.

Oddzielnie warto oceniać pozycję i miejsce trzech najstarszych i największych portali. Gdzie byłyby gdyby nie proces fuzji i przejęć w ostatnich miesiącach. Niegdyś byli inni duzi gracze notowani w pierwszej dwudziestce, jak Money.pl jest dziś częścią Wp.pl a ta wcześniej połączyła się swój zasięg z o2.pl, z kolei słabnąca NK „rozpłynęła się“ przecież w grupie Onet-RASP. Onet-RASP bez serwisów i ich zasięgów jakie zbudował przez kilka lat wydawca prasy (Fakt, Newsweek, Przegląd Sportowy) też nie byłby dziś graczem z ponad 70 % zasięgiem. Porównajmy także zasięg samych portali (bez zaagregowanych innych domen) i największego dziś serwisu gazety w Polsce, czyli Fakt.pl. Otóż Onet i Wp mają tylko ok. 28 - 29 % zasięgu, Fakt.pl już 19,44 % – dane za grudzień 2014 roku. Co będzie za rok albo dwa?

Jeszcze ciekawiej rzecz wygląda, gdy przyjrzeć się tylko kategorii Informacje i Publicystyka - screen. Jest ona dziś całkowicie zdominowana przez podmioty posiadające dużo treści. Wystarczyło kilka lat, by na czele były grupy i serwisy z zapleczem wydawniczym, telewizyjnym czy radiowym; nie dziwi także pozycja Natemat.pl – obojętnie jak oceniać serwis to przecież także twórca treści. Owszem ciągle wysoko są Wp, Interia, ale wiadomo, że Onet-RASP nie byłby liderem bez serwisów gazetowych. Wspomniany Fakt.pl jeszcze kilka lat temu w zasadzie nie istniał w sieci. Podobnie jak SE.pl – należący do ZPR Media. Na 2. miejscu jest dziś Polska Presse Group z zasięgiem 36,2 %, która jeszcze grudniu 2006 roku była reprezentowana w tej kategorii oddzielnie przez Naszemiasto.pl – 7,68 % i Wiadomosci24.pl – 2,91 % (miałem przyjemność zakładać i prowadzić ten ostatni serwis i dość szybko udało się mu zająć nawet 11 miejsce w tej kategorii z zasięgiem prawie 5 %). W owym czasie praktycznie nie istniały serwisy dzienników regionalnych Polskapresse, jak i Mediów Regionalnych, czyli dzisiejszych liderów zasięgu internetowego w niemal wszystkich województwach. Jako wieloletni pracownik Polskapresse i jego pionu internetowego mam prawo nawet twierdzić, że ogólnopolski projekt gazety Polska The Times opóźnił tylko szybką ekspansję w sieci wydawcy o jakieś dwa lata. Ale zostawmy to na ine dywagacje – dziś pierwsza 20. tej kategorii to przede wszystkim serwisy i grupy bazujące na własnym a nie agregowanym contencie.

Model prezentowany niegdyś przez Onet, Wp i Interię bowiem powoli staje się mało skuteczny. Aż chce się postawić tezę, że czas typowych portali agregujących treść kończy się. A dziś i Onet, i Wp wyraźnie podkreślają, że tworzą dużo własnej treści. Dowodzić tego ma projekt Autorzy w Onecie, czy silny nacisk na produkcję wideo w Wp. Nie dziwi, że ta grupa aktywnie pracuje nad przekonaniem rynku, że wchodząc na giełdę nie będzie wydmuszką oferującą tylko agregowane zewsząd treści (dobry ruch z Money.pl).

Zostawmy z boku same liczby. One tylko miały pokazać, że opinie o zapóźnieniu wydawców prasowych w internecie trzeba koniecznie i całkowicie zweryfikować. Wrażenie i opinie fachowców od „pure internetu“ pewnie się szybko nie zmienią bo wydawcy mają złą wiadomość dla internautów – kończy się epoka darmowej treści. Jeszcze trwa wzajemne przyglądanie się sobie, jeszcze panuje złudzenie, że wszystko będzie w sieci za damo, a paywalle zmniejszą oglądalność i internauci wybiorą darmowe zamienniki. Podtrzymuje to złudzenie także rosnąca rola Facebooka i Twittera, które dla wielu internautów stały się nową bramką do sieci. Już nie tylko Google, a kanały social mediowe są codzienną prasówką internautów. Wydawcy muszą być tam gdzie ich potencjalni odbiorcy stąd i ich aktywność tutaj, zobaczymy zresztą jak skończy się ta koegzystencja.

Pamiętajmy: tworzenie dobrej treści kosztuje. A model odsłonowy, czyli darmowa, agregowana treść to przede wszystkim wymuszanie kolejnych klików/odsłon. Powierzchni dla reklamodawców przybywa i będzie ona coraz tańsza. Ktoś kto szuka zasięgu kupuje odsłony bez kłopotu, wydając coraz mniej, a sam proces przeprowadzając coraz bardziej automatycznie.

Czy to będą paywalle, czy inne systemy nie wiem, ale jestem przekonany, że tak jak wydawcy nauczyli się już budować zasięg, tworzyć treść bezpłatną, dostępną tu i teraz będą coraz odważniej sięgać do kieszeni internautów. Agregujące treść portale są i będą za darmo, bo bezpłatna treść uzależnia internautów jak narkotyk. Stąd zasięgi nie będą jeszcze długo spadać, pytanie tylko - ważne dla reklamodawców - jaka jest jakość tego ruchu i samych internautów? Bo dość jasne jest, że kto będzie chciał informacji sprawdzonej, dobrej analizy, wywiadu, czy reportażu, opakowanej atrakcyjnie wizualnie infografiki musi się liczyć się z tym, że coraz częściej będzie musiał za nią płacić. Albo będzie skazany na medialną papkę niskiej jakości. To właściwie dość symboliczna gra słów. To pochodna od skrótu PAP - Polskiej Agencji Prasowej dostarczającej newsy do niemal każdego liczącego się gracza internetowego na rynku oraz od słowa oznaczającego przetrawioną, zaagregowaną papkę prostej, banalnej treści, która łatwo wchodzi do tępych głów.

W kilka lat wydawcy prasy z chłopca do bicia zmienili się w graczy dyktujących warunki w sieci. Ostatnio wydawca Puls Biznesu kupił Bankiera, czyli gracza internetowego. Nie odwrotnie. A to pewnie nie koniec tego typu posunięć wydawców...


***

W tekście używam danych m.in. ze strony http://panel.pbi.org.pl/megapanel.php wyrażonych w procentowym zasięgu a nie bezwzględnym - liczbowym. Internautów stale przybywa i rozsądnym kryterium porównawczym na przestrzeni 10 lat są dane zasięgowe. 

niedziela, 22 lutego 2015

Obama grozi palcem UE, a Google chce płacić Twitterowi


6 dni temu amerykański prezydent Barack Obama klarownie stwierdził: - Światowa sieć www należy do nas. To nasze firmy go stworzyły, rozwinęły i udoskonaliły. Mówił o tym w wywiadzie dla serwisu technologicznego Re/code. Skrytykował tym samym legislatorów z Komisji Europejskiej za tworzenie prawa, które ma powstrzymać ekspansję Google.

Słowa Baracka Obamy oczywiście spotkały się z reakcją europejskich polityków. – Być może prezydent Obama o tym zapomniał lub nie jest świadomy faktu, że autorami skarg w antymonopolowej sprawie Google są również firmy amerykańskie. Niektóre z nich, tak jak Yelp, mówią o tym otwarcie. Inne obawiają się zemsty – podkreślił europoseł Ramon Tremosa w wywiadzie dla Financial Times.

Wojna między amerykańskim gigantem Google, któremu urzędnicy KE zarzucają monopilizowanie rynku wyszukiwarek, przeniosła się już na polityczne salony. Koncern z Mountain View nie może pogodzić się z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie tzw. prawa do bycia zapomnianym w internecie.

Ta polityczna gra toczy się gdzieś w tle negocjacji między USA i Europą nad umową TIIP, czyli Transatlantyckiego Partnerstwa w dziedzinie Handlu i Inwestycji. Protesty przeciwko umowie ACTA były dość proste do zrozumienia – szczególnie ostro wybuchły w Polsce, gdzie internauci zgodnie uznali, że jej ewentualne wdrożenie odbierze im dostęp do bezpłatnej treści. TIIP to oficjalnie umowa handlowa budowana z myślą o małych i średnich firmach po obu stronach Atlantyku. Ma ona znieść bariery regulacyjne a obniżenie ceł ma otworzyć przed nimi nowe rynki zbytu.

- TTIP jest faktycznie poważnym zagrożeniem dla demokracji. Wynika to po pierwsze z planowane harmonizacji norm i standardów obowiązujących w UE i USA, a w praktyce równania ich do niższego poziomu, czyli do poziomu amerykańskiego. Oznacza to podporządkowanie procesowi deregulacji i prywatyzacji niemal wszystkich ważnych obszarów życia społecznego. Po drugie, planowane objęcie umową TTIP także mechanizmu rozstrzygania sporów między państwami a inwestorami (ISDS) może prowadzić do niemal całkowitego ubezwłasnowolnienia demokratycznych instytucji, w tym rządów i parlamentów – przestrzegała prof. Leokadia Oręziak w wywiadzie z Lidią Raś dla Gazetyprawnej.pl.

Wspomniany przez prof. Oręziak mechanizm ISDS może pomóc bronić swych interesów koncernom takim jak Facebook czy Google w sporach z poszczególnymi państwami. Firmy te, z politycznym wsparciem prezydenta USA, mają wielką szansę przeforsować swoje cele biznesowe wobec pojedyńczych krajów a nawet wielkiej UE.

Także ciekawie brzmią ostatnie zapowiedzi Google w sprawie współpracy z Twitterem. I one, przynajmniej na razie, nie wzbudziły zbyt wielkiego zainteresowania. A koncern z Mountain View zapowiedział, że za kilka miesięcy będzie indeksował w czasie rzeczywistym twetty w swoich wynikach wyszukiwania. Co więcej będzie Twitterowi za to płacił. Najprawdopodobniej zawarta zostanie umowa licencyjna, na mocy której Google zapłaci za dostęp do tych danych. Jakoś za to samo wydawcom na całym świecie Google płacić na razie nie chce. Jeśli dojdzie do takich rozliczeń wydawcy będą mogli tylko biernie przygladać się jak Twitter otrzyma pieniądze od Google m.in. za umieszczone tam twetty z linkami kierującymi do ich stron internetowych.

Na zdjęciu komunikat jaki wyświetla się internautom w Hiszpanii. Po wprowadzeniu prawa pozwalającego wydawcom pobieranie opłat za indeksowanie odnośników do ich stron Google oświadczył, że nie opłaca mu się utrzymywanie tej wersji językowej i - przynajmniej na razie - usługę wyłączył.
Ciekaw jestem teraz opinii internetowych "mądrali", którzy kilkanaście miesięcy temu dziwili się czemu Google ma płacić wydawcom za indeksowanie linków w Google News. Może ruch z Twitterem to dlatego, że Google nadal chce kupić Twittera. Oferował za niego na początku 2010 r. 2,5 mld, a pod koniec tego samego roku już 4 mld dolarów. Do transakcji nie doszło. Może bliższy związek obu firm coś oznacza?

poniedziałek, 5 stycznia 2015

Internet 2015? Dojrzały kanał, zaostrzająca się rywalizacja. Rosnąca rola wydawców i e-commerce


Pod koniec 2014 roku podsumowywałem miniony rok
i prognozowałem dla Wirtualnemedia.pl i Prasa.info.

Wypowiedź dla Prasa.info: Internet w Polsce stał się bardzo dojrzałym medium, ale skutecznych modeli biznesowych nie ma w nim aż tak wielu. To dlatego uważam, że 2015 r. będzie kolejnym okresem eksperymentów i to prowadzonych odważnie, często przez nowych graczy. Do takich, w tym kanale, wciąż będzie można zaliczyć u nas wydawców z działalnością prasową czy wielkich dystrybutorów FMCG.

Nowi gracze w natarciu

Będzie to kolejny rok poszukiwania skutecznych modeli biznesowych z rosnącą wszelkiego rodzaju prenumerat, abonamentów, subskrypcji a nie prostym "oglądaniu reklam". Za etap edukacji internautów w tym zakresie uznać trzeba będzie kolejne serwisy z ofertą VOD, powstające jeszcze przed spodziewanym w 2015 r. wejściem do Polski Netflixa. Skoro na wyspach brytyjskich Tesco może być właścicielem serwisu VOD (Blinkbox) to czemu i u nas wielkie sieci handlowe (Biedronka, Tesco, czy Lidl) nie mogą stworzyć własnych kanałów czy kupić udziały w już istniejącym biznesie? Podtrzymuje swoją prognozę we wpisie na blogu z marca tego - niepostrzeżenie utworzą się u nas „dwa internety”: darmowy – popularny i niskiej jakości, jakościowy – płatny. W 2015 r. poszerzy się grono właścicieli serwisów szukając równowagi po stronie koszów i przychodów, którzy łaskawszym okiem spoglądać będą na inny niż odsłonowo-reklamowy model biznesowy.

Dojrzały mobile

Szumnie odtrąbiony już wielokrotnie „rok mobile“ mamy chyba za sobą. Mobile przejdzie w fazę dojrzałą, kto ma zrobić wersję serwisu w RWD ten będzie to robił, ale przyszedł już czas walki o lepszą ofertę, dobrze dopasowany kontent do layoutu i odwrotnie. Użytkownicy smartfonów masowo już korzystają w internetu w komórkach i coraz częściej zaczną wybierać  najlepiej dostosowane do tej wielkości ekranu witryny. Skończy się czas byle jakich wersji mobilnych, a kto się nie dostosuje poniesie straty. Jeszcze ważniejsze okażą się nowe formaty reklamowe, tu spodziewam się roku odważnych eksperymentów.

Video

Mobilny streaming video to chyba przyszłość konsumpcji tego typu treści. W 2015 r. gdy mowa o mobilnym video walka rozegra się między graczami posiadającymi kontent video (telewizje), a podmiotami posiadającymi zasięg  mobilny(portale, operatorzy komórkowi). Już kilka lat temu w Korei Południowej widziałem na ulicy młodych ludzi oglądających w komórce seriale video. Tak jak i mobile, tak i i video będzie u nas adresowane głównie do nowej generacji konsumentów – pokolenia przyzwyczajonego do konsumpcji treści wizualnych w dowolnym czasie i miejscu.

Fuzje i połączenia, kupowanie startupów

Netflix, Amazon – owszem o tym się mówi i pewnie się zadzieje. Ale firmy polskie, od dawna obecne na rynku, szukać będą synergii, będą też łączyć siły, by osiągać cele biznesowe. Dojdzie do przejęć. Dojrzały już rynek startupów, po trudnych ostatnich 3, 4 latach, stanie się dla wielu dużych firm atrakcyjnym sposobem zdobywania przewagi konkurencyjnej. A jeszcze klasyczne firmy retailowe wejdą mocniej w e-commerce. Słowem może być gorąco. Reklama w internecie rośnie szybciej niż w innych mediach – będziemy świadkami zaostrzającej się konkurencji w wymienionych segmentach rynku internetowego.

Dziennikarstwo

Najważniejszą wartością dla wydawcy będą dziennikarze, a zwłaszcza ich umiejętności, reputacja i renoma oraz zaufanie internautów do brandu. Dziennikarze w świecie online świadczą usługi i tak naprawdę nie zajmują się informowaniem odbiorców o tym co się zdarzyło, ale raczej wyjaśnianiem świata, interpretowaniem zdarzeń. O tym, że coś się stało internauci zwykle wiedzą - za sprawą Twittera, FB, czy agregatora treści. Rośnie znaczenie i umiejętność segregowania treści, analizowania, wyjaśniania, usystematyzowanie wiedzy o zdarzeniu. W świecie nadprodukcji informacji dobry, komentarz, wyjaśnienie i potwierdzenie faktów z wypowiedziami świadków czy ekspertów to jest coś za co w 2015 r. internauta chętniej - niż za newsy - zapłaci.

I fragmenty dla Wirtualne Media

Wydarzenie roku

Walka na śmierć i życie Onetu i WP o miano lidera polskiego internetu. Oba portale intensywnie powiększają bazę serwisów i podmiotów zależnych, by występować w roli lidera rynku wobec reklamodawców. Bo wielu uważa, iż lider zawsze otrzymuje dodatkową premię od rynku zabierając najdroższe kampanie. Czyżby? Ostatni ruch Onetu, czyli przejęcie NK (dawniej Nasza-Klasa) oraz kupno przez WP grupy Money.pl pokazuje, że wciąż nie zadano w tym pojedynku decydującego ciosu. A zatem w 2015 czekają nas chyba kolejne zaskakujące fuzje i przejęcia. Kto następny?

Sukces roku

Udany rebranding serwisu Tablica w OLX. Witryna już po kilku miesiącach funkcjonowania pod nową nazwą osiągnęła podobną popularność jak przed rebrandingiem. To był bardzo ryzykowny ruch wobec serwisu, który szybko zadomowił się w pamięci internautów (m.in. dzięki udanej kampanii telewizyjnej), spektakularnie zdobył wielki zasięg i ugruntował swoją obecność w kategorii bezpłatnych ogłoszeń. Co więcej już teraz jako OLX narzuca nowe standardy wprowadzając opłaty za niektóre ogłoszenia.

Porażka roku

„Uśmiercenie” przez Fakt.pl generała Wojciecha Jaruzelskiego. Absurdalny wyścig niektórych serwisów w pozycjonowaniu się na popularne frazy, czyli działaniach SEO-redakcyjnych (pisanie tekstów pod potencjalne zainteresowanie internautów), skończył się spektakularną wpadką Fakt.pl polegającą na publikacji niesprawdzonej informacji. Opublikowano przygotowany wcześniej materiał, zresztą tuż po tym gdy zaufano doniesieniom współpracujących z prasowym tytułem paparazzich. Część serwisów też zaliczyła wpadkę, zbyt szybko publikując przygotowane od dawna teksty. Kolejny dowód na to, że gdy się chce dbać o markę to w internecie obowiązują takie same zasady dziennikarskie jak i w innych kanałach - sprawdza się newsy!

Człowiek roku

Sylwester Wardęga. Słynny klip tego youtubera zdobył globalną popularność, dzięki czemu w trzy dni zanotował ponad 53 mln, a potem szybko przekroczył 100 mln. Wciąż robi wrażenie nie tylko skala popularności czy sama rozrywkowa treść, ale fakt, że Wardęga zdobył widzów poza Polską ("pomaga mu w tym" zrozumiały język wideo). A na internetowych społecznościach także fakt, że Wardęga ze swojej twórczości publikowanej na YouTubie mógł uczynić stałe źródło utrzymania. Wzbudził tym pewnie zazdrość wielu blogerów i vlogerów, jednocześnie dopingując ich do intensywniejszej pracy.

Trend roku

Koncern Google systematycznie stający się wrogiem publicznym numer 1 w Europie. A to przeforsowano prawo do bycia zapomnianym w wyszukiwarce, a to przyspieszyły prace w Parlamencie Europejskim zmierzające do zmniejszenia monopolistycznej pozycji Google, a to umacniał się wspólny front wydawców w różnych krajach (m.in. spór wydawców w Niemczech o obecność ich linków w wynikach wyszukiwania) - to tylko przejawy rosnącego trendu. W Polsce amerykańska wyszukiwarka ma wyjątkowo silną pozycję, a wiele podmiotów internetowych z różnych branż jest od niej wręcz uzależnionych. Dlatego niektórzy (np. Grupa Nokaut) już boleśnie przekonują się o tym, że Google to już nie tylko wyszukiwarka, ale dziesiątki własnych produktów, agresywnie w niej promowanych.