Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Facebook. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Facebook. Pokaż wszystkie posty

niedziela, 6 listopada 2016

Koniec żerowania na cudzej pracy?


W Komisji Europejskiej toczą się prace zmierzające do umieszczenia w prawie zapisów dotyczących praw pokrewnych dla wydawców. Ma to im pozwolić na pobieranie opłat za wykorzystywane fragmenty tekstów od agregatorów treści, takich jak Google News, czy platform social mediowych, jak Facebook. Wydawcy uważają, że położy to kres żerowaniu na cudzej pracy. Prawa pokrewne, o jakie spiera się branża wydawnicza ze światowymi graczami online, przez wielu komentatorów są traktowane jak pałka, którą można okładać wydawców. – Chcecie chronić swoje stare modele biznesowe i po prostu wprowadzić podatek od linków – argumentują krytycy.

Być może niektóre regulacje przygotowywane w KE zmierzające do wprowadzenia ograniczeń w używaniu treści wydawców mogą nie znaleźć zrozumienia u osób nieobeznanych z funkcjonowaniem tego rynku. Ale obraz relacji wydawcy – giganci internetu nie jest w tym sporze przedstawiany w pełni obiektywnie. To nie jest kryminalizowanie jakichkolwiek zachowań internautów, a taki argument jest podnoszony przez agregatory treści. To domaganie się przez producentów treści dziennikarskich praw takich, jakie mają nadawcy oraz producenci utworów muzycznych czy filmowych. Czy teksty dziennikarskie zasługują na niższy poziom ochrony?

Budżety odpływają


Internet radykalnie przesunął punkt ciężkości w relacjach reklamodawca – konsument. Przez lata wydawcy prasowi odgrywali tu rolę głównego pośrednika. W czasach „przedinternetowych" w biurach reklamy gazet stały kolejki chętnych do nadania ogłoszeń. Model biznesowy gazet opierał się na ich sprzedaży, a zysk częściowo był pochodną ceny gazety i - w coraz większym stopniu - przychodów z reklamy. W internecie producenci treści (wydawcy) zostali zepchnięci do narożnika i często muszą się zadowolić resztkami z pańskiego stołu.

Zgodnie z danymi eMarketera światowy rynek reklamy internetowej będzie wart w tym roku 186,8 mld dol. Największą tego część zgarnie Google (ponad 53 mld dol.). Gdy dodać do tego zarobki Facebooka i gigantów światowego handlu online, do podziału zostaje dużo mniej. W Polsce internetowy rynek reklamy w I półroczu szacowany jest na 1,71 mld zł (badanie IAB AdEx). U nas też dominują gracze światowi: Google i Facebook. Jaka część z 1,71 mld zł trafia do podmiotów ponoszących koszt wytworzenia treści? Najzręczniej i najskuteczniej pieniądze reklamodawców zdobywają dziś często podmioty, które agregują linki do treści wytworzonej przez wydawców albo są platformami je pokazującymi (wyszukiwarki, social media). Technologia umożliwia zarabianie na reklamach z użyciem treści wydawców, a prawo nadal na to pozwala.

Na pytanie, skąd znasz daną informację, większość użytkowników największego serwisu społecznościowego świata odpowie: „był link na Facebooku". W internecie coraz bardziej skomplikowane narzędzia odcinają wydawców od pieniędzy reklamodawców. Wielu internautów nabiera przekonania, że Google i Facebook są twórcami treści. YouTube należy do Google'a, FB mocno promuje wideo i relacje live użytkowników.

Wydawcy od lat dobrowolnie zasilają codziennie te platformy milionami postów i artykułów. Bo idą za swoim odbiorcą. Wydawca jako twórca treści ponoszący koszt zatrudnienia dziennikarzy i posiadający witrynę konkuruje o uwagę użytkownika z gigantami internetu. Ów konkurent walczy o uwagę internauty z użyciem treści wytworzonej przez wydawcę i jeszcze bije się o te same budżety reklamowe. Co w tym niepokojącego? – zapyta ktoś. – Google News indeksuje tylko teksty producentów, pokazuje tylko zajawki tekstów i w zamian doprowadza ruch do ich serwisów. To wolny rynek, a wydawcy po prostu nie potrafią stworzyć skutecznego modelu biznesowego w sieci – dodają komentatorzy.

Tu chodzi o uczciwe relacje biznesowe. Wolny rynek chroni regulacjami prawnymi dzieła autorskie. Robi tak branża muzyczna, filmowa i nikomu nie przychodzi do głowy to kwestionować. Są i opłaty reprograficzne, czyli wynagrodzenie dla twórców za zgodne z prawem kopiowanie legalnie pozyskanych utworów przez osoby fizyczne. W branży prasowej w Polsce zarówno „Tygodnik Angora", jak i „Forum" płacą za przedruki wydawcom i autorom. Można? Można. Dlaczego nie może ta sama zasada obowiązywać w internecie?

Jeśli prawa pokrewne dla wydawców pojawią się w prawie autorskim, wydawca będzie mógł występować w swoim imieniu oraz na rzecz autora treści (dziennikarza) z roszczeniami finansowymi o nieuzasadnione jej użycie. Wprowadzenie prawa pokrewnego niczego nie zmienia w sytuacji internautów, a dostęp do treści był, jest i będzie całkowicie otwarty. Tylko że za wykorzystanie cudzej treści konkurent biznesowy powinien zapłacić. Wydawca płaci dziennikarzowi, więc płacić powinien też podmiot, który tę treść wykorzystuje. Wprowadzenie praw pokrewnych zwiększa ochronę dziennikarzy, a protesty niektórych – w imię „wolności internetu" – to działanie wbrew interesom całego środowiska. Czy Facebook, Google lub Twitter płaci dziennikarzom za twórczość dobrowolnie tam umieszczaną? Dlaczego używając tej treści (np. w Google News), nie rozlicza się z wydawcą, któremu dziennikarze oddają prawa licencyjne do tekstów, zdjęć...

W prawie autorskim chroniony jest autor, ale nie wydawca, który finansuje produkcję. Wydawca rzadko utrzymuje produkcję z pobierania opłat za dostęp do treści, więc skazany jest na model biznesowy „reklama przy treści". Błyskawiczny rozwój technologii sprawił, że emitując reklamę, walczy o budżet reklamodawcy z platformą dysponującą olbrzymim zasięgiem. Co więcej, część tych pieniędzy platforma zarabia na stronach samych wydawców, którzy dobrowolnie wpinają kody Google AdSense, by zarobić na ruchu. A to Google doprowadził ten ruch z linków ze zindeksowanych tekstów wydawcy...

 Ekosystemy kontra twórcy treści


Apple, Google i Facebook stworzyły ekosystemy produktów i usług. W nich użytkownik ma zaspokoić wszystkie potrzeby, zwłaszcza informacyjne. Nie jest tajemnicą, że Facebook wyżej pozycjonuje posty marek mediowych, a marki i brandy muszą za ich widoczność słono płacić. Bez treści informacyjnych Facebook skończyłby pewnie jak Nasza Klasa. Bez dziennikarskich materiałów wielu z nas ucieknie z serwisu społecznościowego, jeśli nasza tablica będzie upstrzona tylko zdjęciami kotów i potraw gotowanych przez znajomych.

Facebook i Google mają coś dużo cenniejszego dla reklamodawcy niż treść: wiedzę o internaucie, jego upodobaniach i zachowaniach. Klikach i intencjach zakupowych. Coraz precyzyjniej dopasowują reklamy. A internauci, zostawiając cyfrowe ślady (dane) w różnych produktach, tworzą z tego miejsca atrakcyjne dla reklamodawców. Te dane są też w rękach wydawców, tylko ci korzystają z nich w niewielkim stopniu. Wciąż bardziej emocjonuje wszystkich traffic na stronie niż wiedza o klientach (użytkownikach), którym można coś sprzedać.

Serwisy informacyjne wydawców sprzedają odsłony, a te są coraz tańsze. Technologia i wszystkie nowe narzędzia, platformy technologiczne coraz bardziej oddalają jednak przychody od wydawców. Co będzie za 5–10 lat? Facebook i Google raczej nie staną się redakcjami. Ktoś wyobraża sobie na imprezach sportowych dziennikarzy Google'a, Facebooka, Apple'a? Buduje się cyfrowy świat zdominowany przez wielkie platformy mielące użytkownika i treści z coraz mniejszą rolą tych, którzy ponoszą koszty ich tworzenia.

W Hiszpanii wprowadzono zapisy o prawach pokrewnych. Nie godząc się z tym, Google zamknął tam Google News. Owszem, ruch w hiszpańskich serwisach spadł o ok. 5 proc. (linki prowadzące z produktu Google'a), ale po jakimś czasie powrócił. I to do serwisów producentów treści. Czy to źle? Internauci docierają w Hiszpanii do tekstów w miejscu, gdzie ktoś poniósł koszty ich wytworzenia (a nie do pośrednika) i będzie chciał zarobić na reklamie czy płatnym dostępie. Żaden wydawca obecny w internecie nie obraża się na ruch, jaki pozyskuje z wyszukiwarki, z kanałów social mediowych, ale chce uczciwej relacji biznesowej. Nie tylko wydawcy prasowi zmierzą się z tym problemem, Onet i Wirtualna Polska stawiają teraz na tworzenie unikalnej treści dziennikarskiej, ponosząc koszty jej produkcji. Nawet małe serwisy lokalne zyskają na większej ochronie treści.

Konsumenci na zmianie prawa nie ucierpią, bo wydawcy zdają sobie sprawę ze znaczenia wyszukiwarek i platform społecznościowych. Internauci nie są stroną sporu, a teza o blokowaniu dostępu do treści po wprowadzeniu takiego prawa jest z gruntu nieprawdziwa.

Autor jest ekspertem Izby Wydawców Prasy, był zastępcą redaktora naczelnego „Dziennika Gazety Prawnej"

***

Tekst w tym kształcie ukazał się pierwotnie w dzienniku
Rzeczpospolita, 4.11.2016, numer 258 oraz na stronie www.rp.pl

wtorek, 1 listopada 2016

Naiwni jak narodowcy? Na marginesie ostatniego bojkotu Facebooka

Czy wkrótce powstanie Facebook dla narodowców? Nie, to nie jest pytanie absurdalne. Skoro część jego użytkowników nie jest w stanie zaakceptować regulaminu serwisu społecznościowego to może powinni założyć własny?

Facebook wielokrotnie podkreślał, że jest firmą technologiczną i, że nie jest firmą medialną. Aby zarządzać ogromną ilością skarg na treści - ponad milion dziennie - firma stworzyła wielopoziomowy system moderacji. Wszystko zaczyna się od zautomatyzowanego systemu odbioru naruszeń regulaminu i skarg do zespołów mieszczących się w Dublinie, Hyderabad, Austin i Menlo Park.

Protesty i sugestie, że pracownicy polskiego oddziału Facebooka przez swe „polityczne koneksje” wpływają na to co jest usuwane, czy na blokowanie profili świadczą tylko o braku głębszego zrozumienie tego jak działają serwisy społecznościowe. Jak wygląda obieg zgłoszeń dotyczących naruszeń, ale też jak można przeprowadzić zmasowaną „akcję” dotyczącą postu, osoby, itd.

A przede wszystkim, że zawsze to właściciel ustala zasady serwisu tworząc jego regulamin, a użytkownik logując się w serwisie akceptuje zasady i zachowuje się zgodnie z nimi lub musi to miejsce opuścić. Oczywiście protesty i głośne akcje pewnie jakoś tam wpływają na dalszy los platformy takiej, jak Facebook, ale nie sądzę by cokolwiek istotnego zmieniły.

Pod tym adresem jest wszystko co powinieneś wiedzieć o zasadach moderacji. A usuwanie postów lub blokowanie profili to tylko efekt tych zapisów. Wszędzie są ludzie i to oni interpretują np. punkt brzmiący: Niedozwolone jest publikowanie treści, które: promują nienawiść, zawierają groźby lub pornografię, nawołują do przemocy lub zawierają nagość, a także drastyczną i nieuzasadnioną przemoc.

Burza jaka ostatnio wybuchła, demonstracyjne usuwanie profili przypomniało mi historię sprzed 8 lat. Istniejący wówczas zaledwie 2 lata serwis www.wiadomosci24.pl (działa do dziś w ramach firmy Polska Press Grupa) przeżył największy kryzys w historii zwany „rewolucją goździków” - określenie od zdjęć umieszczanych w profilach protestujących. Całkiem spora grupa użytkowników tego serwisu dziennikarstwa obywatelskiego zakwestionowała interpretację części zapisów regulaminu dotyczącą umieszczania zdjęć w profilu. Pomijając inne aspekty tego sporu właściciel serwisu nie uległ presji, regulamin nieco zmieniono, ale tak, by wypełniał założoną dla marki strategię. Spór skończył się odejściem, usunięciem profili przez kontestujących zmiany użytkowników i założeniem „konkurencyjnego” portalu. Owszem funkcjonował jakiś czas, ale dość szybko po nim pozostało tylko wspomnienie, a Wiadomosci24.pl działały i nadal działają.

Zasady gry zawsze ustala właściciel portalu, a nie jego użytkownicy. Facebook bez profili polskich narodowców na pewno przeżyje, a czy swoje cele polityczne narodowcy osiągną - hipotetycznie? - zakładając swój serwis społecznościowy? Siłą amerykańskiego portalu społecznościowego jest jego zasięg, w Polsce około 19/20 mln z 25 mln internautów ma swoje profile, odwiedza serwis. Jeśli narodowcy kwestionują „cenzurę” (i wszelkie zasady działania moderacji na Facebooku) warto, by spróbowali stworzyć konkurencję. I stworzyli serwis, oczywiście jego regulamin. Tylko powinni pamiętać, że nieobecni racji (także tej politycznej) nie mają…

Więcej jak działają mechanizmy moderacji treści na FB, z jakimi problemami mierzy się serwis Marka Zuckerberga, można przeczytać w tym artykule Reuters.

niedziela, 12 lipca 2015

Cyfrowa lekcja biznesu nie tylko dla wydawców


Jeszcze 10 czy 15 lat temu nie wyobrażałem sobie wyjazdu na wakacje bez zabrania ze sobą dwóch rzeczy: aparatu fotograficznego (kiedyś analogowego) i kaset a potem płyt CD. Dziś jedno i drugie mam, jak miliony innych internautów, w... smartfonie. I aparat, i subskrypcje muzyczną. Na zdjęciu jakie wykonałem smartfonem we Florencji 2 lata temu grupa japońskich turystów, w charakterystycznej dla siebie sytuacji, przed katedrą Santa Maria del Fiore. Niewiele widać aparatów fotograficznych, za to niemal wszyscy unoszą smartfony... Symptomatyczne.

Rozwój nowych technologii i usług zabija zwykle stare modele biznesowe. To naturalny proces. Sztuka w tym, by uchwycić moment i „załapać się“ na prąd zmian. Niewielu pamięta, że to właśnie Kodak pierwszy posiadał aparat z cyfrową rejestracją zdjęć, ale nie docenił rozwoju tej technologii i kilka lat później został ze swoim kliszowym biznesem na lodzie. Smartfony z coraz lepszymi możliwościami robienia zdjęć zabijają aparaty fotograficzne. Płyta CD wciąż jeszcze żyje, ale po Spotify przyszedł już czas na Apple Music i Google Play Music. Więc jadąc na wakacje nachodzi mnie myśl: po co zabierać ze sobą stos płyt...

Apple, Google i Facebook konkurujące ze sobą tworzą kompletne ekosystemy produktów i usług. To w nich użytkownik ma zaspokoić wszystkie potrzeby. To po jego upodobaniach i zachowaniach oferowane mu będą coraz precyzyjniej dopasowane reklamy. A my zostawiając cyfrowe ślady (dane) w różnych produktach stworzymy tym samym w internecie miejsce (ekosystem) atrakcyjne dla reklamodawców.

Warto już dziś szukać odpowiedzi na pytanie: gdzie w tym będzie za 5 czy 10 lat miejsce dla wydawców, dla podmiotów tworzących treść? Facebook oferuje Facebook Instant, a Google systematycznie zdobywa kolejne przyczółki na polu tworzenia contentu, np. w YouTube, czyli treści tworzone przez samych użytkowników. Nie cieszy mnie obietnica Facebooka, że uczciwie podzieli się zyskami z reklam, raczej martwi, że wchodząc w taki program wydawca uczy użytkownika serwisu społecznościowego, że nie musi zaglądać na stronę danego brandu. Wkrótce może w ogóle przestać trafiać do stron podmiotów tworzących treść (może to jest mniej ryzykowne jest dla dużych marek typu NYT, Guardian czy CNN) i ruch na stronie zmniejszy się. A nowe pokolenie internautów nie będzie mieć potrzeby docierania np. do strony jakiejś gazety, portalu...

Użytkownik takiego ekosystemu nie będzie się zastanawiał się, wychodził, szukał. Treść poda mu Facebook. Czyż wielu internautów będzie się zastanawiać gdzie ona powstała, kto jest jej właścicielem, czy istnieje jakaś redakcja? Może to Facebook czy Google jest redakcją? Jestem w stanie sobie wyobrazić cyfrowy świat zdominowany przez wielkie systemy mielące użytkownika i treści, obojętne własne czy cudze. Ze znikomą, coraz mniejszą rolą tych, którzy ponoszą koszty tworzenia treści – wydawców. A może wkrótce na konferencja prasowych, eventach sportowych, w miejscach wielkich wydarzeń zobaczymy dziennikarzy z logo Google, Facebooka, czy nawet Apple?

Wydawcy, rozumiani nie li tylko jako wydawcy prasowi, są zdeterminowani, by zarabiać więcej na aktywności cyfrowej. Problemem dla nich nawet nie jest to, że spadają nakłady gazet, a raczej to, że budżety reklamowe przesuwają się coraz szybciej do internetu. A tam model biznesowy oparty jest bardziej na monetyzacji zasięgu niż sprzedaży dostępu do treści. Prasa i pewnie też telewizja (rozumiana tutaj jako nadawca linearnie nadawanych programów) zmierzą się z nowym sposobem konsumpcji treści. I rolą oraz miejscem jakie oferuje im ten kto posiada ów zasięg. I dyktuje warunki.

Podczas ostatniej konferencji INMA w Helsinkach przedstawiciel fińskiego wydawnictwa Sanoma mówił, że ich prawdziwym przeciwnikiem są "duże misie" – big boy (Facebook i Netflix). Pozostawiając z boku wielkie słowa o misji, o dziennikarskich powinnościach warto chwilę zastanowić się jak sprawić, by wydawców nie czekał los aparatów fotograficznych i płyty CD. One nadal są na rynku, może i nawet uznawane za produkty oraz usługi jakościowe. Zaspokajają potrzeby użytkownika, ale masowy odbiorca ich unikalnej kiedyś wartości (robienie zdjęć, słuchanie muzyki) jest gdzie indziej bo w smartfonie. W systemie usług i konsumpcji treści u dużego gracza.

Za progiem czyha już podmiot, który potrzebę użytkownika bycia poinformowanym potrafi zaspokoić. Może dziś jest to treść cudza, może nawet nie jest jakościowa, może podmioty te nie potrafią wytwarzać jeszcze wiarygodnej własnej treści. Może... Jednak ogólnoświatowi gracze ze swoimi zasięgami, jednocześnie systematycznie uzależniając wydawców od swych ekosystemów (wydawcy chcą mieć ruch płacą za Adwords, czy kampanie na Facebooku) potrafią dać reklamodawcy najwyższą wartość: dotarcie do usera.

***
PS Nie znam odpowiedzi na stawiane w felietonie pytania. Ale któż nie chciał by ich znać :)

sobota, 23 maja 2015

Internet, głupku! Dlaczego wybory wygrywa się dziś w sieci


Wybory parlamentarne, prezydenckie czy samorządowe już nigdy nie będą takie same jak 10 czy 20 lat temu. Rosnące znaczenie internetu, a zwłaszcza sieci społecznościowych sprawia, że każdy kto myśli o zdobywaniu lub utrzymywaniu władzy musi nauczyć się wykorzystywać do swoich celów najpowszechniejszy dziś kanał komunikacji jakim jest internet.

65 lat temu John Kennedy wygrał debatę telewizyjną z Nixonem m.in. dlatego, że był przystojniejszy, młodszy od swego kontrkandydata. Po prostu podobał się widzom. Telewizja od tego czasu pozostaje nadal kanałem jednokierunkowej komunikacji (nadawca - odbiorca), a świat i sposób docierania do informacji gwałtownie zmienił się wraz z rozwojem internetu. Chciałem tym wpisem, podczas ciszy wyborczej, zmierzyć z tematem wpływu internetu na wybory. Kilka faktów przemawiających za tezą postawioną w tytule.


Po pierwsze rosnący zasięg w sieci


Dziś w internecie jest już ponad 20 mln Polaków co oznacza, że nawet jak odejmiemy tych, którzy nie mają prawa wyborczego jest nas tu więcej niż zwykle chodzi na wybory. Co ciekawe najszybciej i najwięcej przybywa teraz internautów ze starszych kategorii wiekowych. Przekonanie polityków iż najlepiej docierają do elektoratu (starszego?) nadal używając reklam w tv jest zatem błędem. Nie trzeba też wielkiej analityki, by dostrzec, że aktywność internetowa gwałtownie rośnie i poświęcając na ten kanał coraz więcej czasu jednocześnie mniej uwagi przeznaczamy na inne media. Mimo coraz powszechniejszego multitaskingu, czyli jednoczesnego korzystania z wielu mediów – patrz screeny z raportu IAB Polska - DigitalScope2014 dostępnego tutaj. Nie tylko tradycyjna prasa, ale i TV cierpi na tym trendzie. W młodszych kategoriach wiekowych telewizję zastępują portale typu YouTube, czy kanały social mediowe. Młodzi jasno deklarują, że nie mają telewizora bo dla nich linearna telewizja to przeżytek; wystarczy im ekran laptopa do tego, by oglądać ulubione seriale w aplikacjach, VOD czy serwisach typu Netflix.

Po drugie social media


Ludzie nie wierzą w to, co im mówicie, rzadko wierzą w to, co im pokazujecie, a często za to wierzą w to, co mówią im znajomi. I zawsze wierzą w to, co sami przekazują innym – twierdził znany bloger Seth Godin.

Kanały social mediowe jak Twitter, Facebook, a także Instagram, czy Snapchat czy WhatApps pełne są kręgów znajomych. Autentyczność wielu profili oczywiście bywa wątpliwa. Pamiętam sytuację z serwisu Wiadomosci24.pl gdzie po długim śledztwie (sprawdzanie IP komputera, etc.) okazało się, że jeden z użytkowników miał 6 (słownie sześć!) tożsamości. Sam ze sobą rozmawiał, komentował, chwalił. Znajomy opowiadał mi też historię związaną z jednym z największych forów w sieci gdzie po długim czasie okazało się, że 6 grup, czy wątków prowadził jeden obywatelski moderator (dwie tożsamości). Sęk w tym, że 3 były poświęcone miastu z którego pochodził, a pozostałe drugiemu miastu, które od lat z nim rywalizuje. Wszystkich zastanawiało wyjątkowo dużo pozytywów w jednym mieście i nagromadzenie afer, negatywnych wątków w drugim…

Czego to dowodzi? Że jeden zaangażowany fan, a tym bardziej fanatyk partii czy pomysłu może mieć wielki wpływ na to co dzieje się w przestrzeni publicznej. 100 ludzi z grupą znajomych od 300 do 500 osób to już zasięg nawet 30 do 50 tys. a szybko rozprzestrzeniający się mem, tweet, wpis na FB, czy nagranie z YouTube’a zrobione kamerą w telefonie to siła, którą trzeba wykorzystywać a nie lekceważyć. Partie i ich czołowi politycy, którzy zatrzymali się na jednokierunkowym przekazie (tv, radio, prasa) mogą szybko zniknąć ze sceny.

Warto zwracać uwagę na to, że wszyscy jesteśmy zalewani informacjami, mnogość kanałów przekazu. Mamy zatem mniej czasu na zarządzanie informacjami jakie do nas płyną. Staramy się minimalizować wysiłek w dotarciu do informacji, a jednym ze sposobów optymalizowania tego procesu wyszukiwania i selekcjonowania jest wykorzystywanie „filtru” jakie tworzą samorzutnie społeczności. Co to oznacza? Czytam i oglądam to czym interesują się, co czytają znajomi na Twitterze czy Facebooku. Ale tym samym częściej wierzę w otrzymywane od znajomych informacje, podzielam ich opinie oraz udzielają mi się ich emocje!

Kanały social media to bomba z opóźnionym zapłonem. Kto nie dostosuje się do reguł gry panujących w internecie, a zwłaszcza nie obłaskawi technik – nazwijmy to po imieniu – wpływania na innych, manipulacji, sterowania przekazem może zapomnieć o poparciu. Serwisy social media gigantycznie skróciły dystans między politykami a wyborcami, dając obywatelom poczucie wpływania na rzeczywistość. Niemal 2 lata temu gdy w Polsce na dobre zaistniał Instagram pisałem na blogu m.in. …w cyberprzestrzeni za sprawą Twittera, Facebooka czy Instagramu możemy poczuć się i bliżej pewnych osób, i równocześnie bardzo daleko. Śledzenie profili VIP–ów jest skracaniem tego dystansu, kliknięcie w “lubię to”, komentarz pozwala mieć złudzenia, że "znamy się z celebrytą, politykiem"...

Po trzecie całkowita demokratyzacja przepływu informacji

 

Świat cyfrowy to świat wielu “centrów” przekazu. To nie TV czy prasa dziś narzuca ton publicznej debacie, ale sytuacje kreowane w kanałach cyfrowych. Wydarzenie “wykreowane” przez udostępniane czy retweetowanie przez internautów stają się przekazem dnia, to o nie pyta się polityków w wywiadach dnia w stacjach Tv.

Politycy zapomnieli chyba, że internet, nawet jeśli nie obejmuje dziś całego elektoratu zwielokrotnił przekaz. Co więcej znacznie ograniczona jest dziś rola dawnych selekcjonerów informacji (komentatorzy, uporządkowane media gdzie ktoś selekcjonuje informacje typu radio, tv, prasa) i występuje błyskawiczne sprzężenie zwrotne. Opinię na temat danej treści politycy, sztabowcy, marketingowcy mają natychmiast, a sami odbiorcy skutecznie wpływają na formę i zawartość przekazu. Konferencja prasowa w Sejmie i przekaz dnia natychmiast schodzi na drugi plan gdy wydarzenia - np. na Twitterze - ktoś umiejętnie skomentuje, przekręci, zamieni w mema.

Warto pamiętać, że internauci zawsze korzystają z informacji kiedy chcą, co więcej mogą korzystać z informacji gdzie chcą (prasa, radio, tv, internet), zwykle korzystają z informacji jak chcą, zawsze korzystają z informacji jakie samodzielnie wybierają, chętnie korzystają z informacji, które mogą współtworzyć! Co to oznacza? Tworzenie memów, linkowanie nowych grup, udostępnianie treści, które zgodne są z emocjami jakie w tej chwili rządzą moim nastrojem…

Po czwarte komórkowa demokracja


Demokratyzacja przyspieszyła jeszcze wraz z mobilno-smartfonową rewolucją. Banałem jest dziś stwierdzenie, że szybciej wrócimy się do domu po zapomniany smartfon niż po portfel z dokumentami. Jak widać z ostatnich dużych badań (przełom kwietnia i maja) prowadzonych przez firmę SW Research na potrzeby konf. Generation Mobile 2015 na prawie 5,5 tys. przebadanych użytkowników internetu, odsetek posiadaczy smartfonów wśród Polaków w młodszych kategoriach wiekowych sięga prawie 90 procent populacji, a nawet wśród starszych przekracza 50 %. Jakie są tego konsekwencje, wystarczy spojrzeć na inne badania prowadzone w 2013 roku przez zespół Kleiner Perkins Caufield Byers.

Przeciętny użytkownik smartfona sięga po niego i spogląda na ekran aż 150 razy w ciągu dnia! Z tego aż kilkanaście razy by użyć serwisu social media, sprawdzić newsy czy ogólnie serfować w sieci. Owa „komórkowa demokracja” jest dziś jeszcze na etapie aktywnego konsumenta, który włączył się w proces decyzyjny. To trochę wciąż wypełnianie definicji Web 2.0 gdzie podział jest dość prosty 1 na 100 tworzy treść, 10 komentuje (udostępnia, lajkuje, itp., itd.), a 89 tylko czyta.

Nic nie stoi na przeszkodzie, oczywiście poza oporem mentalnym i politycznym obecnych partii, by wykorzystać smartfony do zwiększenia frekwencji w wyborach. Skoro można robić selfie, można autoryzować transakcje bankowe, czemu nie głosować w wyborach z użyciem aplikacji? To realne, możliwe i bardzo istotne dla naszej demokracji – włączenie wielu obywateli w proces decyzyjny. Trzeba tylko zmienić kilka przepisów i ustaw. Nagle może się okazać, że frekwencja w wyborach może znacząco wzrosnąć, zwłaszcza w młodszych kategoriach wiekowych.

Po piąte Partia Internautów


Już w 2007 roku w serwisie Wiadomosci24.pl, który wówczas prowadziłem postanowiliśmy się zabawić (początkowo był to tylko żart) w futurologię. Umieściliśmy w sondzie przed ówczesnymi wyborami nieistniejącą Partia Internautów – okazało się, że zebrała kilkanaście procent głosów. Pomysł na zdemokratyzowane działanie takiej partii był prosty, ale i mocno kontrowersyjny, cyt. Wyobraźmy sobie głosowanie posła partii PI - laptop na kolanach, na ekranie wyniki głosowania internautów w każdej ze spraw, jaką ma zajmować się Sejm. Poseł patrzy na wyniki odpowiedniej sondy zamieszczonej na stronie PI i oddaje głos tak, jak tego sobie życzy większość. Proste, prawda?


***

Ten wpis powstał nie po to, by dotykać bieżących wydarzeń z kampanii prezydenckiej, która dziś zamilkła w ramach ciszy wyborczej. To jeszcze jeden relikt z przeszłości tak wyraźnie kwestionowany samym tylko istnieniem internetu. Jej zniesienie to dla mnie pierwszy krok do włączenia większej części społeczeństwa w demokratyczny proces wyborczy. Gdyby ciszy nie było sieć tętniłaby kampanią i do ostatniej chwili ważyłyby się losy wyniku. A czyż nie o powszechny udział w wyborach nam wszystkim chodzi, o bardziej reprezentatywny wybór?

sobota, 4 kwietnia 2015

Skuteczna internetowa ofensywa wydawców prasy

Ostatnie wyniki PBI/Megapanelu ze stycznia 2015 stały się inspiracją do wpisu mającego zaprzeczyć powszechnej jeszcze ciągle opinii, że wydawcy nie radzą sobie w internecie. Nadal można usłyszeć opinie fachowców (i pseudofachowców), że prasa skazana jest na powolną śmierć, a postępowanie wydawców w świecie cyfrowym - łagodnie mówiąc - jest bojaźliwe, mało skuteczne a decyzje nie przystają do potrzeb internautów.

Te krytyczne głosy coraz bardziej mnie drażnią bo są oderwane od faktów. Przyjrzałem się zestawieniu 20. największych podmiotów w polskim internecie ze stycznia 2015 r. Aż 5 podmiotów to gracze światowi: Google, Facebook, YouTube, MSN i Wikipedia. Ale aż 7 to spółki należące do wydawców prasowych, część z nich doszła do tego miejsca rozwijając się generycznie przez ostatnich kilka lat, inne po prostu kupując internetowe podmioty. A zatem na miejscu 5. Onet to dziś własność spółki Ringier Axel Springer Polska, 7. Interia od kilku lat należy do Bauera, 8. Agora, czyli Gazeta.pl, 10. Polska Presse Group, czyli połączone zasięgi dawnej Polskapresse i Mediów Regionalnych, 12. To ZPR Media czyli Murator i Se.pl, 17. Edipresse a 18. Grupa Gazetaprawna.pl, czyli połączony zasięg Infor Biznesu i Infor.pl.


Postęp jaki jest udziałem wydawców najlepiej widać gdy porównamy pierwszą 20. z tego roku i sięgniemy do statystyk sprzed 10 lat. W styczniu 2005 roku pierwsza 20. wyglądała zupełnie inaczej – patrz screen. Wśród największych podmiotów na 9. miejscu był jedyny wydawca Agora, czyli grupa Gazeta.pl z zasięgiem 32,7 % (teraz 53,6 %). Interię Bauer kupił dopiero 1,5 roku później, czyli pod koniec 2007 r. Za to znajdujemy w pierwszej 20. zestawieniu Gadu Gadu, Wapster.pl, Idg.pl i Gery.pl. Obserwując kolejne lata łatwo zauważyć, że po wielu spółkach internetowych i ich mocarstwowych zamiarach pozostało jedynie wspomnienie. Gdzie dziś jest Pino.pl w 01.2007 r. zajmujące 12 miejsce i mające zasięg 25,2 %, a w 01.2008 miejsce 16. i zasięg 20,34 %? Gdzie jest dziś z Fotka.pl – 01.2009 zasięg 22,04 %, albo z PF.pl i Pkt.pl odpowiednio 14. – 20,64 % i 15. – 20,50 % w styczniu 2009 roku.

Oddzielnie warto oceniać pozycję i miejsce trzech najstarszych i największych portali. Gdzie byłyby gdyby nie proces fuzji i przejęć w ostatnich miesiącach. Niegdyś byli inni duzi gracze notowani w pierwszej dwudziestce, jak Money.pl jest dziś częścią Wp.pl a ta wcześniej połączyła się swój zasięg z o2.pl, z kolei słabnąca NK „rozpłynęła się“ przecież w grupie Onet-RASP. Onet-RASP bez serwisów i ich zasięgów jakie zbudował przez kilka lat wydawca prasy (Fakt, Newsweek, Przegląd Sportowy) też nie byłby dziś graczem z ponad 70 % zasięgiem. Porównajmy także zasięg samych portali (bez zaagregowanych innych domen) i największego dziś serwisu gazety w Polsce, czyli Fakt.pl. Otóż Onet i Wp mają tylko ok. 28 - 29 % zasięgu, Fakt.pl już 19,44 % – dane za grudzień 2014 roku. Co będzie za rok albo dwa?

Jeszcze ciekawiej rzecz wygląda, gdy przyjrzeć się tylko kategorii Informacje i Publicystyka - screen. Jest ona dziś całkowicie zdominowana przez podmioty posiadające dużo treści. Wystarczyło kilka lat, by na czele były grupy i serwisy z zapleczem wydawniczym, telewizyjnym czy radiowym; nie dziwi także pozycja Natemat.pl – obojętnie jak oceniać serwis to przecież także twórca treści. Owszem ciągle wysoko są Wp, Interia, ale wiadomo, że Onet-RASP nie byłby liderem bez serwisów gazetowych. Wspomniany Fakt.pl jeszcze kilka lat temu w zasadzie nie istniał w sieci. Podobnie jak SE.pl – należący do ZPR Media. Na 2. miejscu jest dziś Polska Presse Group z zasięgiem 36,2 %, która jeszcze grudniu 2006 roku była reprezentowana w tej kategorii oddzielnie przez Naszemiasto.pl – 7,68 % i Wiadomosci24.pl – 2,91 % (miałem przyjemność zakładać i prowadzić ten ostatni serwis i dość szybko udało się mu zająć nawet 11 miejsce w tej kategorii z zasięgiem prawie 5 %). W owym czasie praktycznie nie istniały serwisy dzienników regionalnych Polskapresse, jak i Mediów Regionalnych, czyli dzisiejszych liderów zasięgu internetowego w niemal wszystkich województwach. Jako wieloletni pracownik Polskapresse i jego pionu internetowego mam prawo nawet twierdzić, że ogólnopolski projekt gazety Polska The Times opóźnił tylko szybką ekspansję w sieci wydawcy o jakieś dwa lata. Ale zostawmy to na ine dywagacje – dziś pierwsza 20. tej kategorii to przede wszystkim serwisy i grupy bazujące na własnym a nie agregowanym contencie.

Model prezentowany niegdyś przez Onet, Wp i Interię bowiem powoli staje się mało skuteczny. Aż chce się postawić tezę, że czas typowych portali agregujących treść kończy się. A dziś i Onet, i Wp wyraźnie podkreślają, że tworzą dużo własnej treści. Dowodzić tego ma projekt Autorzy w Onecie, czy silny nacisk na produkcję wideo w Wp. Nie dziwi, że ta grupa aktywnie pracuje nad przekonaniem rynku, że wchodząc na giełdę nie będzie wydmuszką oferującą tylko agregowane zewsząd treści (dobry ruch z Money.pl).

Zostawmy z boku same liczby. One tylko miały pokazać, że opinie o zapóźnieniu wydawców prasowych w internecie trzeba koniecznie i całkowicie zweryfikować. Wrażenie i opinie fachowców od „pure internetu“ pewnie się szybko nie zmienią bo wydawcy mają złą wiadomość dla internautów – kończy się epoka darmowej treści. Jeszcze trwa wzajemne przyglądanie się sobie, jeszcze panuje złudzenie, że wszystko będzie w sieci za damo, a paywalle zmniejszą oglądalność i internauci wybiorą darmowe zamienniki. Podtrzymuje to złudzenie także rosnąca rola Facebooka i Twittera, które dla wielu internautów stały się nową bramką do sieci. Już nie tylko Google, a kanały social mediowe są codzienną prasówką internautów. Wydawcy muszą być tam gdzie ich potencjalni odbiorcy stąd i ich aktywność tutaj, zobaczymy zresztą jak skończy się ta koegzystencja.

Pamiętajmy: tworzenie dobrej treści kosztuje. A model odsłonowy, czyli darmowa, agregowana treść to przede wszystkim wymuszanie kolejnych klików/odsłon. Powierzchni dla reklamodawców przybywa i będzie ona coraz tańsza. Ktoś kto szuka zasięgu kupuje odsłony bez kłopotu, wydając coraz mniej, a sam proces przeprowadzając coraz bardziej automatycznie.

Czy to będą paywalle, czy inne systemy nie wiem, ale jestem przekonany, że tak jak wydawcy nauczyli się już budować zasięg, tworzyć treść bezpłatną, dostępną tu i teraz będą coraz odważniej sięgać do kieszeni internautów. Agregujące treść portale są i będą za darmo, bo bezpłatna treść uzależnia internautów jak narkotyk. Stąd zasięgi nie będą jeszcze długo spadać, pytanie tylko - ważne dla reklamodawców - jaka jest jakość tego ruchu i samych internautów? Bo dość jasne jest, że kto będzie chciał informacji sprawdzonej, dobrej analizy, wywiadu, czy reportażu, opakowanej atrakcyjnie wizualnie infografiki musi się liczyć się z tym, że coraz częściej będzie musiał za nią płacić. Albo będzie skazany na medialną papkę niskiej jakości. To właściwie dość symboliczna gra słów. To pochodna od skrótu PAP - Polskiej Agencji Prasowej dostarczającej newsy do niemal każdego liczącego się gracza internetowego na rynku oraz od słowa oznaczającego przetrawioną, zaagregowaną papkę prostej, banalnej treści, która łatwo wchodzi do tępych głów.

W kilka lat wydawcy prasy z chłopca do bicia zmienili się w graczy dyktujących warunki w sieci. Ostatnio wydawca Puls Biznesu kupił Bankiera, czyli gracza internetowego. Nie odwrotnie. A to pewnie nie koniec tego typu posunięć wydawców...


***

W tekście używam danych m.in. ze strony http://panel.pbi.org.pl/megapanel.php wyrażonych w procentowym zasięgu a nie bezwzględnym - liczbowym. Internautów stale przybywa i rozsądnym kryterium porównawczym na przestrzeni 10 lat są dane zasięgowe. 

niedziela, 22 lutego 2015

Obama grozi palcem UE, a Google chce płacić Twitterowi


6 dni temu amerykański prezydent Barack Obama klarownie stwierdził: - Światowa sieć www należy do nas. To nasze firmy go stworzyły, rozwinęły i udoskonaliły. Mówił o tym w wywiadzie dla serwisu technologicznego Re/code. Skrytykował tym samym legislatorów z Komisji Europejskiej za tworzenie prawa, które ma powstrzymać ekspansję Google.

Słowa Baracka Obamy oczywiście spotkały się z reakcją europejskich polityków. – Być może prezydent Obama o tym zapomniał lub nie jest świadomy faktu, że autorami skarg w antymonopolowej sprawie Google są również firmy amerykańskie. Niektóre z nich, tak jak Yelp, mówią o tym otwarcie. Inne obawiają się zemsty – podkreślił europoseł Ramon Tremosa w wywiadzie dla Financial Times.

Wojna między amerykańskim gigantem Google, któremu urzędnicy KE zarzucają monopilizowanie rynku wyszukiwarek, przeniosła się już na polityczne salony. Koncern z Mountain View nie może pogodzić się z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie tzw. prawa do bycia zapomnianym w internecie.

Ta polityczna gra toczy się gdzieś w tle negocjacji między USA i Europą nad umową TIIP, czyli Transatlantyckiego Partnerstwa w dziedzinie Handlu i Inwestycji. Protesty przeciwko umowie ACTA były dość proste do zrozumienia – szczególnie ostro wybuchły w Polsce, gdzie internauci zgodnie uznali, że jej ewentualne wdrożenie odbierze im dostęp do bezpłatnej treści. TIIP to oficjalnie umowa handlowa budowana z myślą o małych i średnich firmach po obu stronach Atlantyku. Ma ona znieść bariery regulacyjne a obniżenie ceł ma otworzyć przed nimi nowe rynki zbytu.

- TTIP jest faktycznie poważnym zagrożeniem dla demokracji. Wynika to po pierwsze z planowane harmonizacji norm i standardów obowiązujących w UE i USA, a w praktyce równania ich do niższego poziomu, czyli do poziomu amerykańskiego. Oznacza to podporządkowanie procesowi deregulacji i prywatyzacji niemal wszystkich ważnych obszarów życia społecznego. Po drugie, planowane objęcie umową TTIP także mechanizmu rozstrzygania sporów między państwami a inwestorami (ISDS) może prowadzić do niemal całkowitego ubezwłasnowolnienia demokratycznych instytucji, w tym rządów i parlamentów – przestrzegała prof. Leokadia Oręziak w wywiadzie z Lidią Raś dla Gazetyprawnej.pl.

Wspomniany przez prof. Oręziak mechanizm ISDS może pomóc bronić swych interesów koncernom takim jak Facebook czy Google w sporach z poszczególnymi państwami. Firmy te, z politycznym wsparciem prezydenta USA, mają wielką szansę przeforsować swoje cele biznesowe wobec pojedyńczych krajów a nawet wielkiej UE.

Także ciekawie brzmią ostatnie zapowiedzi Google w sprawie współpracy z Twitterem. I one, przynajmniej na razie, nie wzbudziły zbyt wielkiego zainteresowania. A koncern z Mountain View zapowiedział, że za kilka miesięcy będzie indeksował w czasie rzeczywistym twetty w swoich wynikach wyszukiwania. Co więcej będzie Twitterowi za to płacił. Najprawdopodobniej zawarta zostanie umowa licencyjna, na mocy której Google zapłaci za dostęp do tych danych. Jakoś za to samo wydawcom na całym świecie Google płacić na razie nie chce. Jeśli dojdzie do takich rozliczeń wydawcy będą mogli tylko biernie przygladać się jak Twitter otrzyma pieniądze od Google m.in. za umieszczone tam twetty z linkami kierującymi do ich stron internetowych.

Na zdjęciu komunikat jaki wyświetla się internautom w Hiszpanii. Po wprowadzeniu prawa pozwalającego wydawcom pobieranie opłat za indeksowanie odnośników do ich stron Google oświadczył, że nie opłaca mu się utrzymywanie tej wersji językowej i - przynajmniej na razie - usługę wyłączył.
Ciekaw jestem teraz opinii internetowych "mądrali", którzy kilkanaście miesięcy temu dziwili się czemu Google ma płacić wydawcom za indeksowanie linków w Google News. Może ruch z Twitterem to dlatego, że Google nadal chce kupić Twittera. Oferował za niego na początku 2010 r. 2,5 mld, a pod koniec tego samego roku już 4 mld dolarów. Do transakcji nie doszło. Może bliższy związek obu firm coś oznacza?

poniedziałek, 5 stycznia 2015

Internet 2015? Dojrzały kanał, zaostrzająca się rywalizacja. Rosnąca rola wydawców i e-commerce


Pod koniec 2014 roku podsumowywałem miniony rok
i prognozowałem dla Wirtualnemedia.pl i Prasa.info.

Wypowiedź dla Prasa.info: Internet w Polsce stał się bardzo dojrzałym medium, ale skutecznych modeli biznesowych nie ma w nim aż tak wielu. To dlatego uważam, że 2015 r. będzie kolejnym okresem eksperymentów i to prowadzonych odważnie, często przez nowych graczy. Do takich, w tym kanale, wciąż będzie można zaliczyć u nas wydawców z działalnością prasową czy wielkich dystrybutorów FMCG.

Nowi gracze w natarciu

Będzie to kolejny rok poszukiwania skutecznych modeli biznesowych z rosnącą wszelkiego rodzaju prenumerat, abonamentów, subskrypcji a nie prostym "oglądaniu reklam". Za etap edukacji internautów w tym zakresie uznać trzeba będzie kolejne serwisy z ofertą VOD, powstające jeszcze przed spodziewanym w 2015 r. wejściem do Polski Netflixa. Skoro na wyspach brytyjskich Tesco może być właścicielem serwisu VOD (Blinkbox) to czemu i u nas wielkie sieci handlowe (Biedronka, Tesco, czy Lidl) nie mogą stworzyć własnych kanałów czy kupić udziały w już istniejącym biznesie? Podtrzymuje swoją prognozę we wpisie na blogu z marca tego - niepostrzeżenie utworzą się u nas „dwa internety”: darmowy – popularny i niskiej jakości, jakościowy – płatny. W 2015 r. poszerzy się grono właścicieli serwisów szukając równowagi po stronie koszów i przychodów, którzy łaskawszym okiem spoglądać będą na inny niż odsłonowo-reklamowy model biznesowy.

Dojrzały mobile

Szumnie odtrąbiony już wielokrotnie „rok mobile“ mamy chyba za sobą. Mobile przejdzie w fazę dojrzałą, kto ma zrobić wersję serwisu w RWD ten będzie to robił, ale przyszedł już czas walki o lepszą ofertę, dobrze dopasowany kontent do layoutu i odwrotnie. Użytkownicy smartfonów masowo już korzystają w internetu w komórkach i coraz częściej zaczną wybierać  najlepiej dostosowane do tej wielkości ekranu witryny. Skończy się czas byle jakich wersji mobilnych, a kto się nie dostosuje poniesie straty. Jeszcze ważniejsze okażą się nowe formaty reklamowe, tu spodziewam się roku odważnych eksperymentów.

Video

Mobilny streaming video to chyba przyszłość konsumpcji tego typu treści. W 2015 r. gdy mowa o mobilnym video walka rozegra się między graczami posiadającymi kontent video (telewizje), a podmiotami posiadającymi zasięg  mobilny(portale, operatorzy komórkowi). Już kilka lat temu w Korei Południowej widziałem na ulicy młodych ludzi oglądających w komórce seriale video. Tak jak i mobile, tak i i video będzie u nas adresowane głównie do nowej generacji konsumentów – pokolenia przyzwyczajonego do konsumpcji treści wizualnych w dowolnym czasie i miejscu.

Fuzje i połączenia, kupowanie startupów

Netflix, Amazon – owszem o tym się mówi i pewnie się zadzieje. Ale firmy polskie, od dawna obecne na rynku, szukać będą synergii, będą też łączyć siły, by osiągać cele biznesowe. Dojdzie do przejęć. Dojrzały już rynek startupów, po trudnych ostatnich 3, 4 latach, stanie się dla wielu dużych firm atrakcyjnym sposobem zdobywania przewagi konkurencyjnej. A jeszcze klasyczne firmy retailowe wejdą mocniej w e-commerce. Słowem może być gorąco. Reklama w internecie rośnie szybciej niż w innych mediach – będziemy świadkami zaostrzającej się konkurencji w wymienionych segmentach rynku internetowego.

Dziennikarstwo

Najważniejszą wartością dla wydawcy będą dziennikarze, a zwłaszcza ich umiejętności, reputacja i renoma oraz zaufanie internautów do brandu. Dziennikarze w świecie online świadczą usługi i tak naprawdę nie zajmują się informowaniem odbiorców o tym co się zdarzyło, ale raczej wyjaśnianiem świata, interpretowaniem zdarzeń. O tym, że coś się stało internauci zwykle wiedzą - za sprawą Twittera, FB, czy agregatora treści. Rośnie znaczenie i umiejętność segregowania treści, analizowania, wyjaśniania, usystematyzowanie wiedzy o zdarzeniu. W świecie nadprodukcji informacji dobry, komentarz, wyjaśnienie i potwierdzenie faktów z wypowiedziami świadków czy ekspertów to jest coś za co w 2015 r. internauta chętniej - niż za newsy - zapłaci.

I fragmenty dla Wirtualne Media

Wydarzenie roku

Walka na śmierć i życie Onetu i WP o miano lidera polskiego internetu. Oba portale intensywnie powiększają bazę serwisów i podmiotów zależnych, by występować w roli lidera rynku wobec reklamodawców. Bo wielu uważa, iż lider zawsze otrzymuje dodatkową premię od rynku zabierając najdroższe kampanie. Czyżby? Ostatni ruch Onetu, czyli przejęcie NK (dawniej Nasza-Klasa) oraz kupno przez WP grupy Money.pl pokazuje, że wciąż nie zadano w tym pojedynku decydującego ciosu. A zatem w 2015 czekają nas chyba kolejne zaskakujące fuzje i przejęcia. Kto następny?

Sukces roku

Udany rebranding serwisu Tablica w OLX. Witryna już po kilku miesiącach funkcjonowania pod nową nazwą osiągnęła podobną popularność jak przed rebrandingiem. To był bardzo ryzykowny ruch wobec serwisu, który szybko zadomowił się w pamięci internautów (m.in. dzięki udanej kampanii telewizyjnej), spektakularnie zdobył wielki zasięg i ugruntował swoją obecność w kategorii bezpłatnych ogłoszeń. Co więcej już teraz jako OLX narzuca nowe standardy wprowadzając opłaty za niektóre ogłoszenia.

Porażka roku

„Uśmiercenie” przez Fakt.pl generała Wojciecha Jaruzelskiego. Absurdalny wyścig niektórych serwisów w pozycjonowaniu się na popularne frazy, czyli działaniach SEO-redakcyjnych (pisanie tekstów pod potencjalne zainteresowanie internautów), skończył się spektakularną wpadką Fakt.pl polegającą na publikacji niesprawdzonej informacji. Opublikowano przygotowany wcześniej materiał, zresztą tuż po tym gdy zaufano doniesieniom współpracujących z prasowym tytułem paparazzich. Część serwisów też zaliczyła wpadkę, zbyt szybko publikując przygotowane od dawna teksty. Kolejny dowód na to, że gdy się chce dbać o markę to w internecie obowiązują takie same zasady dziennikarskie jak i w innych kanałach - sprawdza się newsy!

Człowiek roku

Sylwester Wardęga. Słynny klip tego youtubera zdobył globalną popularność, dzięki czemu w trzy dni zanotował ponad 53 mln, a potem szybko przekroczył 100 mln. Wciąż robi wrażenie nie tylko skala popularności czy sama rozrywkowa treść, ale fakt, że Wardęga zdobył widzów poza Polską ("pomaga mu w tym" zrozumiały język wideo). A na internetowych społecznościach także fakt, że Wardęga ze swojej twórczości publikowanej na YouTubie mógł uczynić stałe źródło utrzymania. Wzbudził tym pewnie zazdrość wielu blogerów i vlogerów, jednocześnie dopingując ich do intensywniejszej pracy.

Trend roku

Koncern Google systematycznie stający się wrogiem publicznym numer 1 w Europie. A to przeforsowano prawo do bycia zapomnianym w wyszukiwarce, a to przyspieszyły prace w Parlamencie Europejskim zmierzające do zmniejszenia monopolistycznej pozycji Google, a to umacniał się wspólny front wydawców w różnych krajach (m.in. spór wydawców w Niemczech o obecność ich linków w wynikach wyszukiwania) - to tylko przejawy rosnącego trendu. W Polsce amerykańska wyszukiwarka ma wyjątkowo silną pozycję, a wiele podmiotów internetowych z różnych branż jest od niej wręcz uzależnionych. Dlatego niektórzy (np. Grupa Nokaut) już boleśnie przekonują się o tym, że Google to już nie tylko wyszukiwarka, ale dziesiątki własnych produktów, agresywnie w niej promowanych.

niedziela, 15 czerwca 2014

Afera Gozdyry: social media to nadal pole minowe, którego dziennikarze nie rozbroili

Dziennikarze myślący o swojej przyszłości (nie tylko w internecie) nie mogli nie zauważyć ostatniej afery z Twittera. Mowa o sytuacji gdy dziennikarka Polsatu - Agnieszka Gozdyra zamieściła w tweecie bardzo obszerny fragment artykułu z Wprost, a w konsekwencji pyskówki z Michałem Majewskim, z tego tygodnika, została zawieszona przez szefostwo stacji.

Nie chcę zajmować się dyskusją między Gozdyrą a Majewskim, wolę spojrzeć na powód zdarzenia, czyli opublikowanie scanu artykułu, a także na tłumaczenie jakiego użyła dziennikarka Polsatu. Jeszcze bardziej interesuje mnie podejście niektórych dziennikarzy do praw autorskich, zachowanie branży w serwisach społecznościowych, a zwłaszcza brak umiejętności rozróżniania co robimy prywatnie a co służbowo.



Martwi mnie brak świadomości wielu dziennikarzy, że czasem podcinają gałąź na której siedzą. Gozdyra tłumaczyła się pisząc „Przecież się na was powołuję...“. Trzeba jednak odróżnić skuteczne „powołanie się“, oczywiście z linkiem, od użycia treści w sposób nie wymagający zapoznania się ze źródłem określonej przez Majewskiego słowami: To kradzież.

Media utrzymują się z dwóch źródeł z pieniędzy odbiorców (cena egzemplarzowa, subskrypcja, abonament, prenumerata) i/lub reklamodawców. Jakby nie patrzeć na nasze prawo a zwłaszcza jego stosowanie jest opisane wystarczająco dokładnie. Nie jestem prawnikiem jednak nigdzie nie widziałem przekonującej interpretacji, że całkowicie legalne jest republikowanie całości lub większości materiału (bez stosownej opłaty za taką treść; patrz przykład fotograf Daniel Morel kontra agencja AFP).

Taką tezę lansują „otwartyści“ napędzani ideą, że dla rozwoju społeczeństwa ważny jest jak najszerszy dostęp w internecie do osiągnięć nauki i kultury. Trzeba przyznać, że „otwartyści” chcą regulacji prawnych, które pomogą zabezpieczać dobro tych, którzy tworzą udostępniane treści. Tyle tylko, że trochę innymi kategoriami rządzi się treść ulotna, często wypracowana dużym nakładem sił i środków a posiadająca wartość naprawdę bardzo krótko.

Retweetowanie tekstu z tygodnika nie jest, li tylko, przeoczeniem czy błędem. Coraz wyraźniej widać związek między dostępnością treści (bezpłatnie kolportowanej często przez samych dziennikarzy; także na Twitterze), a spadkami przychodów wydawnictw. Gdy główny materiał dziennika, tygodnika, serwisu, czy stacji telewizyjnej jest kolportowany przez innych jako link, omówienie (niestety, w serwisach www często bez linku) to znakomicie. Napędzamy w ten sposób wszyscy wzajemnie swoją oglądalność, słuchalność – po prostu sprzedaż danego produktu. Co wtedy, gdy rzesza potencjalnych klientów zapozna się bezpłatnie z wartościową treścią? Branża dziennikarska dziwi się często, że kondycja wydawnictw jest coraz gorsza. Szanuj prawa autorskie innych, jeżeli chcesz by szanowali Twoje, a w konsekwencji szanuj przychody cudze, by inni dali Ci zarabiać na Twoim produkcie. Twój pracodawca będzie miał z czego zapłacić Ci pensję czy wierszówkę.

Inne cele niż dziennikarz w kanałach social media ma bloger, marketingowiec, czy polityk. Szeroko o tym pisze Eryk Mistewicz namawiając wszystkich do marketingu narracyjnego i opowiadania historii. Czy skutecznie to już temat na inny wpis. A, że sami internauci udostępniają pełne treści nie dziwi - lata przyzwyczajeń. Jerzy Baczyński, red. naczelny Polityki w wywiadzie w TokFM podkreśla: "...media tradycyjne są dziś mocno obecne w tym nowym internetowym świecie. O ile jednak jest on atrakcyjny z punktu widzenia zasięgu, dotarcia do publiczności, to okazał się kompletnie niedochodowy. W ogóle jednym z wielkich wyzwań współczesności jest komercjalizacja internetu. Wiele osób poświęca dziennie całe godziny na aktywność w sieci, ktoś z tego korzysta, czasem na dużą skalę, ale to nie wywołuje obiegu pieniądza, nie tworzy PKB, muszą zarabiać w tradycyjnej gospodarce."

Warto w tym miejscu rozróżnić działania zmierzające do budowanie zasięgu danej marki, rozpoznawalności brandu od szerokiego kolportowania treści bezpłatnie w, złudnej oczywiście, nadziei, że to zgodne z prawem. Także mityczne, przynajmniej dla mnie, rankingi cytowalności nie przekładają się bezpośrednio na wierszówki, pensje i miejsca pracy w mediach. Redaktorzy naczelni nie płacą przecież dziennikarzom „cytowalnością“, a jeśli komukolwiek jest ona dziś potrzebna to głównie działom sprzedaży. A i to nie zawsze bo reklamodawca szuka skutecznego dotarcia do klienta na swój produkt, czy usługę, a dziś – coraz częściej niestety – uzyskuje ją bez pośrednictwa mediów.

Dziś dziennikarze powinni zapamiętać termin – delinearyzacja (autorstwa Bernard Poulet w książce „Śmierć gazet i przyszłość informacji). Dla internauty dziś często nie istnieje „pierwsza strona” rozumiana, tak jak w gazecie. Dociera do tekstów czy zdjęć z linków w Google, czy w social media. Często nie wie nawet w jakim jest serwisie. W internecie każdy artykuł żyje swoim życiem, ma unikalne, własne zalety. A dziennikarz w sieci „warty” jest tyle ile zarabiają jego treści. Ale nie tylko w internecie w postaci dyktatu odsłon. Internet to tylko jeden z kanałów dystrybucji treści. Zresztą najlepsze materiały w sieci to już nie tylko te, które przyciągają najwięcej internautów (PV), ale takie przy których emitowane są najdroższe reklamy!

Co ważne w gazecie dziennikarz kryje się za brandem. Czy ktoś w kiosku poprosi o gazetę z tekstem Jana Kowalskiego? W sieci odbiorca „kupuje” dziennikarza, a nie tylko jego pracodawcę! Internet to współczesna weryfikacja umiejętności oraz budowanie pozycji zawodowo-rynkowej, zresztą nie tylko dziennikarzy. A prawdziwym problemem w epoce nadpodaży treści już nie jest samo jej wytworzenie, a dotarcie do odbiorcy. Dlatego świadomi dziennikarze coraz częściej angażują się na Twitterze czy Facebooku. Współczesny dziennikarz nie tylko pisze, czy fotografuje, ale coraz aktywniej poszukuje odbiorcy na swój produkt. Kilkanaście lat temu kolega w redakcji regionalnego dziennika żartował, że dojdzie do tego, że dziennikarze będą sami rozwozić gazety do kiosków. Niewiele się pomylił, tyle tylko, że w internecie popularyzujemy treść, by zwiększać przychody. Obojętnie czy w sieci czy offline.

Media amerykańskie wdrożyły już własne kodeksy zachowań dziennikarzy w serwisach społecznościowych. W Polsce wciąż nie rozstrzygnięto problemu kiedy mój profil na Twitterze, Facebooku czy Instagramie jest profilem całkowicie służbowym, a kiedy jest prywatny? Czy zachowania i wpisy jakich dokonuję w profilu prywatnym na Facebooku/Twitterze nie pozostają bez wpływu na moją wiarygodność i wizerunek jako dziennikarza, redaktora, komentatora?

I jeszcze słowo po co to wszystko robimy. Jarosław Kuźniar z TVN24 podczas jednej z konferencji wspominał w swoim wystąpieniu, że w USA transfery dziennikarskie między stacjami telewizyjnymi obejmują już opłatę za liczbę followersów na Twitterze (1 dolar = 1 followers?). Dziennikarska gwiazda zabiera przecież swoich fanów ze sobą, a gdy jest ich kilka milionów jest co wyceniać (@jarekkuzniar gdy piszę te słowa ma ponad 83 tys. śledzących profil).

PS Podsumowanie czasu poświęconego na stworzenie tego wpisu, proporcje w procentach:
  • przemyślenie konstrukcji tekstu – 5 %
  • pisanie tekstu – 50 %
  • opytmalizacja, SEO redakcyjne w tym wyszukanie fraz w Google Trends – 5 %
  • linkowanie do źródeł – 5 %
  • redagowanie, korekta – 5 %
  • promocja wpisu w kanałach social media – 30 %

niedziela, 18 maja 2014

Jak Google staje się wrogiem publicznym numer jeden w Europie


Dość niespodziewanie nadszedł czas gdy firma Google znalazła się pod silnym ostrzałem decydentów i mediów. Wreszcie zaczęto na poważnie dostrzegać zagrożenie jakie amerykański koncern z Mountain View niesie nie tylko dla wolności dyskusji (paradoksalnie sam stawia się w roli obrońcy tego prawa), ale dla równych warunków działania, dla konkurencyjności światowej gospodarki. UWAGA. Tekst jest pełen linków do źródeł.


Przypomnieć też warto, że jeszcze w lutym Google zdecydował się zmienić część zasad pokazywania wyników wyszukiwania. Od lat różne firmy oskarżały bowiem wyszukiwarkę, że ma uprzywilejowaną pozycję i m.in. manipuluje wynikami wyszukiwania oraz faworyzuje własne usługi, oczywiście kosztem konkurencji. Do sojuszu podmiotów krytykujących praktyki amerykańskiej firmy przyłączyło się ostatnio m.in. Allegro.

W tej walce na straconej pozycji eksperci stawiają wydawców prasowych skazując ich na powolne wyginięcie. Niestety, poza radami, że media tradycyjne mają się zmienić mało jest konkretów, porad, podpowiedzi jak prowadzić onlinowy biznes. Spór nabiera coraz intensywniejszych barw. Dla przypomnienia kilka ważnych wydarzeń z ostatnich kilku lat. 

Cykl życia firmy Google już kilka lat temu przekroczył pułap krytyczny. Gracze rynkowi (nie tylko wydawcy) nie protestowali dopóki Google był jedynie li tylko wyszukiwarką. Gdy w ostatnich 5 – 8 latach powstało wiele nowych produktów, które mogą konkurować z obecnymi dotąd na rynku graczami zaczęto na poważnie widzieć zagrożenie. MONOPOLU - nie bójmy się tego słowa. 


Google nie zawsze wygrywa. Często odnosi połowiczny sukces. Firma skapitulowała (a raczej zatrzymała swoją ekspansję) gdy przyszło jej walczyć o projekt Book Search. Pomysł Google opierał się na skanowaniu książek do cyfrowej bazy danych bez uzyskania wcześniejszej zgody właścicieli praw autorskich. Działania zwróciły uwagę wielu podmiotów prawa autorskiego i wydawców książek. Pozwali oni firmę z Mountain View o naruszenie praw autorskich, a Google zgodził się na polubowne załatwienie sprawy i wypłatę 125 mln dolarów odszkodowania. Produkt Book Search istnieje wciąż w sieci, ale nie jest jakoś aktywnie promowany przez Google, choćby z racji ubogiej oferty.

Google potrafi zrobić krok w tył, gdy natrafia na zdecydowany sprzeciw. Tak stało się w kilku krajach gdzie wydawcy (a dokładniej wydawcy tradycyjni, czyli prasowi) sprzeciwili się darmowej prezentacji swoich treści w automatycznie działającej wyszukiwarce/agergatorze Google News. W wielu krajach od lat toczy się walka o to, by firma Google płaciła producentom treści za nagłówki wykorzystane w Google News albo za fragmenty newsów prezentowane w wyszukiwarkach. Ostre spory na tym tle do tej pory wybuchały w Belgii, Francji, Niemczech oraz Brazylii.

Belgia. Firma Google porozumiała się z wydawcami. Umowa obejmowała m.in. różne umowy na usługi reklamy, w tym na reklamowanie usług Google w gazetach. Amerykańska firma w zamian obiecała zwiększenie widoczności treści wydawców m.in. przez współpracę przy dystrybucji treści na platformach mobilnych. Porozumienie warte było ponoć 6 mln dolarów. Amerykańska wyszukiwarka miała płacić za artykuł, do którego użytkownik dotrze za ich pośrednictwem lub za pomocą agregatora wiadomości (jak Google News). Marki takie jak "Le Soir", czy "La Libre Belgique" zniknęły z wyników wyszukiwania Google'a. Po tym jak drastycznie zmniejszył się ruch na stronach i przychody z reklam18 lipca 2011 roku, po miesiącu obowiązywania nowych zasad, belgijska Copiepresse się poddała. Uznała, że nie będzie egzekwować tego prawa.

Brazylia. Brazylijskie Narodowe Stowarzyszenie Prasy zakazało Google linkowania oraz umieszczania część leadu do publikowanych newsów wytworzonych przez firmy należące do stowarzyszenia. Według Stowarzyszenia internauci zamiast odwiedzać strony skanują tylko nagłówki i wstępy w Google News, a wydawcy tracą na takim zachowaniu.

Niemcy. Tu uregulowaniu stosunków Google=wydawcy całkiem niedawno pomogły tzw. pomocnicze prawa autorskie. Przeforsowano projekt ustawy, która daje niemieckim wydawcom prasy "wyłączne prawo do udostępniania w internecie treści w celach komercyjnych". Niemieckie gazety nie chcą bynajmniej zniknąć z internetu. Wydawcom - zresztą nie tylko u naszych zachodnich sąsiadów - nie przeszkadza, że firma z Mountain View w wynikach wyszukiwania oprócz tytułu publikuje fragmenty tekstów, ale sprzeciw budzi to, że nie płaci za to ani centa. A przecież Google zarabia na reklamach wyświetlanych przy wynikach wyszukiwania. Co ciekawe Google rozpętał w Niemczech silną akcję antylobbingową. W internecie firma z Mountain View dowodziła m.in., że ustawa miała oznaczać "wyższe koszty, mniej informacji i ogólną niepewność prawną".  Doszło do tego, że powstała strona z listą witryn, zawierających informacje na temat lokalnych członków parlamentu. To wszystko po to, by niemieccy internauci interweniowali bezpośrednio u nich, oczywiście zgodnie z interesem Google.
Gra na polu internetowym toczy się według reguł, które nadają takie firmy jak Google, Facebook, czy Twitter. Wydawcy ciągle gonią, próbują się dostosować, szukają skutecznych modeli biznesowych. Efekty są tego bardzo różne. Ostatnio z New York Times wyciekł interesujący wewnętrzny raport redakcyjny. Ich "innovation team" przez pół roku zbierał informacje by przeanalizować cyfrową strategię, zresztą nie tylko samej NYT.

Gdy mowa o NYT i jego próbach dostosowania się do cyfrowej rzeczywistości zawsze przypomina mi się film „prognoza przyszlości“ w postaci filmu science fiction o losach Google i NYT. 8-minutowy film stworzony przez fikcyjne Muzuem Historii Mediów przedstawiał „plan rozwoju“ Google. Film do obejrzenia tutaj http://idorosen.com/mirrors/robinsloan.com/epic/


W tym filmie, kilka lat temu, przewidywano, że w 2014 NYT ma przestać ukazywać się w princie. Patrząc na wyniki finansowe najważniejszej chyba gazety na świecie raczej nic tego nie zapowiada. Z problemami, ale wydawca ciągle rozwija cyfrową działalność, czerpiąc już z niej więcej przychodów niż z tradycyjnej. Można odwrócić bieg historii?

* Jeśli czytasz ten tekst i widzisz błąd lub informacje, które mogą ją uzupełnić proszę o sygnał - mail. Chętnie uzupełnię tekst o kolejne przykłady oraz linki do interesujących wpisów.

poniedziałek, 10 marca 2014

Powstanie internet "dozwolony" dla osób po 35. roku życia

Wielu fachowców od internetu utożsamia go często z grupą docelową mieszczącą się w grupie wiekowej 15 – 35 lat, czyli użytkownikami dla których cyfrowa rzeczywistość była „od zawsze“. Oni nie pamiętają świata gazet codziennych, nigdy ich nie potrzebowali używać, szukać ich informacji, próbować dzięki nim zrozumieć świat. Od biedy kojarzą tygodniki, a cyfrowym bogiem jest dla nich wujek Google, social media - najpierw MySpace, potem Facebook, a teraz Snaptchat. Kilka lat temu używano nawet określenia „pokolenie Neostrady“ (cóż to właściwie jest?). Tylko, że użytkownicy cyfrowej sieci w Polsce są coraz starsi.

Wiadomo, że cyfrowe wykluczenie starszych osób istnieje i istnieć będzie. Jest sporo osób, które już nigdy nie staną się internautami i nie pomogą najlepsze programy zapobiegające takiemu wykluczeniu. Ale jednocześnie widać mocny trend – cyfrową rzeczywistość obłaskawiają szybko dzisiejsze 40-, i 50-latki. W ostatnim numerze miesięcznika „Press“ zwróciłem uwagę na małą rubrykę ze 112 str. Polskie Badanie Internetu na zlecenie branżowego miesięcznika pokazały m.in. profil internautów. Najbardziej zaciekawiły mnie kategorie wiekowe. W ciągu 11 miesięcy we wszystkich kategoriach wiekowych obejmujących internautów w wieku ponad 35 lat przybyło niemal 1 mln 300 tys. użytkowników, tymczasem w zsumowanej grupie 15 – 34 lata tylko 473 tys.

W niedawno opublikowanym badaniu Izby Wydawców Prasy „Diagnoza społecznych zachowań czytelniczych w obrębie prasy drukowanej i cyfrowej. Nowe platformydostępu do treści. Transformacja prasy” widać jakie tak silny przyrost użytkowników sieci w tych kategoriach wiekowych może mieć konsekwencje. Przynajmniej w najbliższych kilku latach. Autorzy badania, by obalić zarzuty o jego niereprezentatywność (choćby z racji tożsamości zleceniodawcy, czyli IWP zrzeszającej tradycyjnych wydawców) przeprowadzili wywiady na żywo z ponad 1000 osobami. Uwzględniono inne przyzwyczajenie i tradycje z korzystania mediów poprzez 250-osobową, nadreprezentatywną grupę respondentów tzw. czytelników prasy cyfrowej.



Badanie przyniosło ważną odpowiedź na pytanie: jaka czeka przyszłość printową prasę. Oddzielnie szukano odpowiedzi dla gazet, tygodników i magazynów. Wielu respondentów w odpowiedzi na pytanie czy prasa zniknie wskazywało na to, że nie zniknie, albo, że zastąpiona zostanie przez prasę w wersji cyfrowej. Niby nic w tym dziwnego gdy pyta się o to ludzi pamiętających świat sprzed epoki internetu, ale zaskakuje gdy są to opinie internautów przypisujących prasie papierowej istotnie wyższe wartości (jakość, opiniotwórczość, specjalizacja) niż typowym portalom internetowym. Co ważne niemal wszyscy respondenci dostrzegają różnicę - serwisy internetowe gazet doceniają (choć nie aż tak jak printową prasę) a typowym portalom internetowym przypisując niższą jakość.

By nie powtarzać listy błędów jakie popełnili wydawcy kilkanaście lat temu (główna – przekonanie, że treści trzeba przełożyć do internetu i publikować za darmo) warto analizować ogólnoświatową sieć www pamiętając o tym, że pozostaje kanałem dotarcia. Cywilizowanie relacji w sieci między producentem i nadawcą treści a odbiorcą (wprowadzanie płatności za dostęp do niej) odbywa się na żywym organizmie.



Wielu wydawców prasy dostało poważny argument do ręki, że czytelnik albo już jest, albo będzie w sieci, ale jednocześnie oczekuje ich produktów, przypisuje im opiniotwórczą rolę i uznaje za potrzebne. To argument za tym, by prasę w sieci kierować przede wszystkim do znających markę i posiadających doświadczenie z korzystania z tradycyjnej prasy. A zatem budować internet dozwolony dla internautów od 35 roku życia. Dla młodszych pozostaje to co bezpłatne? Czy także gorszej jakości? Wystarczy prześledzić jakie cechy przypisywali badani prasie, a jakie serwisom internetowym (patrz screen), by wyciągnąć ciekawe wnioski,

Na koniec wróćmy do zestawienia PBI z Press. Prawie 1 mln. 170 tys. przybyło internautów deklarujących miejsce zamieszkania - wieś. Pamiętając o problemach z prasą drukowaną warto zauważyć gdzie tkwi największy potencjał rozwojowy polskiego internetu prawie w połowie tego dziesięciolecia. No jeszcze urządzenia (smartfony, tablety), ale to bajka na oddzielny wpis.

* Badanie Izby Wydawców Prasy „Diagnoza społecznych zachowań czytelniczych w obrębie prasy drukowanej i cyfrowej. Nowe platformydostępu do treści. Transformacja prasy”